1. Gaji minimum

Kadar semasa ialah RM1,700 sebulan bagi semua majikan sejak 1 Ogos 2025. Perdana Menteri dijangka mengumumkan kenaikannya dalam ucapan itu.^[1] Menteri Sumber Manusia, Ramanan Ramakrishnan, berkata pada 29 September bahawa angka RM2,000, RM2,100 atau RM2,200 yang sedang dibualkan bukan keputusan kerajaan kerana memorandum kepada Kabinet belum dibentangkan untuk kelulusan.^[2] Jadi saya tidak menulis nombor baharu. Tarikh kuat kuasanya juga belum diumumkan.

2. Pelepasan cukai yang mempunyai tarikh tamat

Apa yang sudah diumumkan dan boleh dilihat sama ada dilanjutkan:

• SSPN: pelepasan sehingga RM8,000 ke atas simpanan bersih, untuk Tahun Taksiran 2025 hingga 2027.^[3]

• Faedah pinjaman rumah pertama: sehingga RM7,000 (rumah sehingga RM500,000) atau RM5,000 (RM500,001 hingga RM750,000), bagi perjanjian jual beli antara 1 Januari 2025 dan 31 Disember 2027.^[3]

• Yuran masuk tempat pelancongan: sehingga RM1,000, untuk Tahun Taksiran 2026 sahaja.^[4]

Ketiga-tiganya saya tulis dalam catatan resit cukai dan catatan SSPN.

3. Pengecualian duti setem rumah pertama

Perjanjian jual beli yang ditandatangani tidak lewat daripada 31 Disember 2027 layak untuk pengecualian penuh duti setem ke atas surat cara pindah milik dan perjanjian pinjaman bagi rumah pertama berharga sehingga RM500,000.^[5] Jika Belanjawan 2027 melanjutkan atau mengubahnya, itu berita untuk sesiapa yang menunggu. Saya menerangkan syaratnya dalam senarai semak rumah pertama.

Selepas ucapan itu

Saya akan membaca dokumen rasmi Kementerian Kewangan, bukan ringkasan, dan mengemas kini catatan yang berkenaan dengan tarikh baharu. Setiap catatan menunjukkan tarikh terakhir ia disemak, supaya anda tahu sama ada nombor di atas masih terkini.

Sehingga itu, apa yang saya lakukan ialah menyimpan resit dan tidak menandatangani apa-apa yang tarikhnya bergantung pada sesuatu yang belum diumumkan.

Sumber

1. Kadar gaji minimum RM1,700 akan dinaikkan (26 September 2026) (Utusan Malaysia)
2. Jangan mendahului PM umum gaji minimum baharu: Ramanan (29 September 2026) (Utusan Malaysia)
3. Nota Borang BE Tahun Taksiran 2025: SSPN (G13), pelepasan faedah pinjaman rumah pertama (G22) (Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN))
4. Tax measures, Belanjawan 2026 (Lampiran 6: yuran masuk tempat pelancongan, TT 2026 sahaja) (Kementerian Kewangan)
5. Five stamp duty exemption orders extended (Januari 2026) (Skrine, firma guaman)

Semua tarikh di bawah dari dokumen rasmi yang saya baca pada 29 September 2026. Tarikh yang saya rumus sendiri, bukan yang dicetak, saya tanda dengan jelas.

Selangor ialah Kumpulan B

Sejak sesi 2026, tahun persekolahan kembali bermula pada bulan Januari. KPM mengumumkan kalendar akademik 2026 bermula 11 Januari untuk Kumpulan A (Kedah, Kelantan dan Terengganu) dan 12 Januari untuk Kumpulan B, iaitu semua negeri lain termasuk Selangor, Wilayah Persekutuan, Johor, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Perlis, Pulau Pinang, Sabah dan Sarawak.^[1][2] Kedua-duanya berakhir pada 31 Disember 2026.

Saya sebut Johor kerana ada laman agregat yang meletakkannya dalam Kumpulan A. Jadual rasmi KPM menyenaraikan Johor dalam Kumpulan B.^[2] Kalau anda melihat tarikh yang berbeza, semak siapa penerbitnya dahulu.

Tarikh yang penting untuk anak Selangor

Sumber: kalendar akademik 2026 KPM, surat siaran KPM Bil. 3/2025 dan jadual hari kelepasan am 2026.^[1][2][3] Sebagai perbandingan, Kumpulan A bercuti sehari lebih awal iaitu 4 hingga 31 Disember (28 hari).^[2]

Dua perkara yang saya suka tentang jadual ini. Pertama, 11 dan 25 Disember jatuh pada hari Jumaat, jadi ibu bapa yang bekerja mendapat dua hujung minggu panjang dalam tempoh cuti sekolah. Kedua, kedua-dua hari itu berada dalam cuti sekolah, jadi ia memberi anda hari rehat tetapi bukan hari tambahan untuk anak.^[2][3]

Tarikh mula 2027 ialah 4 Januari untuk kedua-dua kumpulan. Ini berbeza daripada 2026 apabila Kumpulan A bermula sehari lebih awal.^[1] Jadi anda tidak perlu pulang dari kampung pada 3 Januari, yang ialah hari Ahad.

Seluruh 2026 dalam satu jadual

Kalau anda mahu melihat gambaran penuh untuk sekolah Selangor (Kumpulan B), ini cuti yang tercetak dalam jadual KPM:

Struktur tahun 2026 ialah dua penggal: Penggal 1 dari 12 Januari hingga 22 Mei, dan Penggal 2 dari 8 Jun hingga 4 Disember.^[2] Tiga daripada empat cuti itu sudah lepas. Yang tinggal ialah yang paling panjang.

Satu peraturan kecil yang membantu ibu bapa: cuti tambahan yang diberi KPM sempena Tahun Baru Cina, Hari Raya Aidilfitri dan Deepavali tidak perlu diganti oleh sekolah.^[1] Maksudnya, anda tidak akan menerima surat yang meminta anak masuk pada hari Sabtu untuk "menggantikan" satu hari cuti itu.

Sebelum Disember: Deepavali dan cuti tambahan

Sebelum cuti besar, ada satu selang pendek pada November. Hari Deepavali jatuh pada Ahad, 8 November 2026, dan ditandakan boleh berubah (bertanda asterisk dalam jadual JPM).^[3] Dalam jadual KPM, Selasa 10 November ialah satu hari cuti tambahan KPM untuk semua negeri Kumpulan B kecuali Sarawak.^[2]

Yang saya rumus sendiri: apabila cuti umum jatuh pada hari cuti mingguan, hari berikutnya menjadi cuti umum mengikut Akta Cuti Umum 1951 seksyen 3, jadi Isnin 9 November sepatutnya menjadi cuti gantian.^[4] Saya tidak menemui kenyataan JPM yang mencetak hari gantian itu dengan tarikh, jadi tunggu pengumuman rasmi sebelum menempah apa-apa yang tidak boleh dibatalkan.

Yang belum ada: kalendar penuh 2027

Laman kalendar akademik KPM (dikemas kini 29 September 2026) hanya menyenaraikan dokumen hingga sesi 2026, dan halaman kalendar persekolahan Bahagian Kabinet (dikemas kini 23 September 2026) juga berhenti pada 2026.^[5][4] Satu-satunya tarikh 2027 yang rasmi ialah pembukaan sesi pada 4 Januari. Tarikh cuti penggal dan cuti pertengahan tahun 2027 belum diterbitkan. Kalau anda terjumpa laman yang sudah menyenaraikannya, ia belum bersumber daripada KPM.

Kalau anda mahu bekerja secara fleksibel pada Disember

Ini bahagian yang ramai tak sedar. Anda berhak memohon secara bertulis untuk menukar waktu, hari atau tempat bekerja, dan majikan mesti menjawab dalam masa 60 hari, dengan alasan bertulis jika menolak. Jika anda menghantar permohonan hujung minggu ini, tempoh 60 hari itu berakhir sekitar akhir November, iaitu sebelum cuti sekolah bermula.^[6] Ia bukan jaminan diluluskan, tetapi ia jauh lebih baik daripada bertanya secara lisan pada 30 November. Saya tulis panjang tentang ini dalam catatan hak pekerja.

Cara saya menyusun tiga anak dan satu tabung

Saya tidak bagus dalam membuat pelan besar, jadi saya buat tiga perkara kecil:

1. Tempah cuti kerja dahulu, tempat kemudian. Ada tempat yang boleh dibatalkan tanpa denda, tetapi cuti yang sudah diluluskan HR ialah yang paling sukar diperoleh. Cuti tahunan berbayar ialah 8, 12 atau 16 hari bergantung tempoh perkhidmatan, jadi saya tahu berapa yang saya ada sebelum bercakap dengan suami tentang destinasi (butirannya ada dalam catatan tentang hak pekerja).

2. Tabung cuti bulanan. Saya simpan RM150 sebulan ke akaun berasingan sejak Januari. Dua belas bulan, RM1,800. Bukan besar, tetapi ia bermakna kami tidak menggunakan kad kredit untuk percutian. Nombor RM150 itu angka kami sendiri, bukan cadangan sesiapa.

3. Satu hari untuk satu perkara. Anak-anak tidak ingat senarai tempat. Mereka ingat pantai. Jadi satu hari, satu tempat, dan baki masa untuk tidur lewat.

Tahun ini saya ada satu sebab tambahan untuk memilih tempat yang mengenakan bayaran masuk. Belanjawan 2026 memperkenalkan pelepasan cukai sehingga RM1,000 untuk yuran masuk ke muzium, taman tema, taman negara, zoo dan geopark, serta program budaya dan seni, bagi Tahun Taksiran 2026 sahaja.^[7] Ia belum disahkan pada jadual rasmi LHDN (saya tulis lebih lanjut dalam catatan resit cukai), tetapi tiket muzium memang murah untuk disimpan.

Masukkan yang kecil ke dalam tabung dahulu

Yuran, buku dan uniform tahun depan bukan sebahagian daripada percutian, tetapi ia datang pada bulan yang sama. Saya asingkan wangnya dahulu, baru bercakap tentang destinasi.

Senarai semak saya sebelum 4 Disember

• Pastikan saya membaca lajur Kumpulan B, bukan Kumpulan A.

• Cuti tahunan diluluskan secara bertulis, bukan sekadar "boleh je" di lorong pejabat.

• Kalau anak di bawah 12 tahun berada di pusat jagaan atau transit selepas sekolah, simpan bukti pendaftarannya dengan JKM bersama resit bulanan.^[7]

• Tarikh pulang jatuh sebelum Ahad 3 Januari, kerana sekolah bermula Isnin 4 Januari.

• Wang untuk buku dan uniform 2027 sudah diasingkan.

• Satu hari kosong tanpa jadual untuk setiap hujung minggu panjang, dengan 11 dan 25 Disember di kalendar.

Untuk yang anaknya mula darjah satu pada 2027

Satu lagi perubahan yang ramai tanya: KPM membenarkan kanak-kanak berumur enam tahun (5+) memasuki Tahun 1 pada 2027 secara sukarela, tanpa perlu menduduki ujian saringan. Kohort yang dinyatakan ialah kanak-kanak yang dilahirkan dari 2 Januari hingga 31 Disember 2021 (5+), dan dari 2 Januari 2020 hingga 1 Januari 2021 (6+).^[8] Pendaftaran dalam talian melalui MOEIS diumumkan bermula 15 Februari hingga 31 Mac 2026, jadi ia sudah lepas untuk kohort ini.^[8] Kalau anak anda terlepas dan anda ragu-ragu, hubungi pejabat pendidikan daerah anda dan tanya cara yang betul, jangan bergantung kepada laman pihak ketiga.

Cuti sekolah hujung tahun ini akan tiba juga, dengan atau tanpa senarai kita. Saya sudah letak 4 Disember dalam kalendar, dengan satu nota kecil: "Pergi pantai".

Sumber

1. Surat Siaran KPM Bil. 3 Tahun 2025: Kalendar Akademik Tahun 2026 (bertarikh 28 Oktober 2025) (Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM))
2. Kalendar Akademik 2026, lampiran Kumpulan A dan Kumpulan B (KPM)
3. Jadual Hari Kelepasan Am Persekutuan dan Negeri 2026 (Bahagian Kabinet, Perlembagaan dan Perhubungan Antara Kerajaan, Jabatan Perdana Menteri)
4. Hari kelepasan am dan kalendar persekolahan (Bahagian Kabinet, Jabatan Perdana Menteri (dikemas kini 23 September 2026))
5. Kalendar akademik semasa (dikemas kini 29 September 2026) (KPM)
6. Akta Kerja 1955 (Akta 265), seksyen 60P dan 60Q: aturan kerja fleksibel (Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM))
7. Tax measures, Belanjawan 2026 (Lampiran 2 dan 6: pusat jagaan sehingga 12 tahun, yuran masuk tempat pelancongan) (Kementerian Kewangan)
8. Kenyataan media KPM: pendaftaran murid Tahun 1 bagi Kalendar Akademik 2027 (28 Januari 2026) (KPM)

Catatan ini hasilnya, khusus untuk keluarga bergaji yang mengisi Borang BE. Ia bukan nasihat cukai. Kalau keadaan anda rumit (perniagaan sendiri, pendapatan sewa, taksiran berasingan yang membawa syarat khas), tanya LHDN atau perunding cukai berdaftar.

Dua tahun taksiran yang mudah bercampur

Tahun Taksiran (TT) 2025 bermakna pendapatan yang anda terima pada 2025, dan borangnya difailkan pada 2026. LHDN menetapkan tarikh akhir e-BE ialah 30 April 2026, dengan tambahan 15 hari untuk e-Filing sehingga 15 Mei 2026, dan tambahan masa itu juga terpakai untuk membayar baki cukai.^[1][2] Itu sudah lepas.

Resit yang anda kumpul sekarang, sepanjang 2026, milik TT 2026 yang difailkan pada 2027. Program memfail untuk TT 2026 belum diterbitkan LHDN setakat 29 September 2026, jadi saya tidak akan meneka tarikhnya.^[1] Apa yang pasti: pemfailan individu dibuat melalui e-Filing MyTax, dan sejak 1 Mac 2026 nombor kad pengenalan menjadi nombor pengenalan cukai bagi pemegang MyKad.^[3]

Anda tidak menghantar resit bersama borang. Anda menyimpannya tujuh tahun, bermula dari akhir tahun borang itu difailkan.^[4] Kalau LHDN meminta dan anda tidak dapat menunjukkannya, pelepasan boleh ditolak dan penalti boleh sampai 100% daripada cukai yang kurang dibayar.^[5]

Yang datang tanpa resit

Ini yang selalu dilupakan orang kerana ia tidak memerlukan apa-apa usaha.

• RM9,000 untuk diri sendiri dan saudara tanggungan, diberi secara automatik.^[6][4]

• RM2,000 seorang untuk anak yang belum berkahwin dan berumur di bawah 18 tahun pada bila-bila masa dalam tahun itu.^[4]

• Anak berumur 18 tahun ke atas yang belajar sepenuh masa: RM2,000 jika di peringkat A-level, matrikulasi atau pra-universiti, dan RM8,000 jika di peringkat diploma ke atas di Malaysia atau ijazah ke atas di luar negara.^[4]

• Suami atau isteri RM4,000, tetapi hanya jika pasangan tiada pendapatan atau anda memilih taksiran bersama.^[4]

Yang perlu resit, dan berapa hadnya

Angka di bawah ialah had TT 2025, iaitu yang sah pada borang yang baru difailkan. Perubahan untuk 2026 ada di bahagian selepas jadual.

Sumber jadual: laman pelepasan cukai LHDN dan nota Borang BE.^[6][4] Beberapa butiran yang mudah terlepas:

• Yuran taska ialah satu had untuk satu keluarga, walaupun anak lebih daripada seorang. Kalau taksiran suami isteri berasingan, hanya seorang daripada anda boleh menuntutnya, iaitu yang membayar.^[4]

• Peralatan penyusuan hanya untuk pembayar cukai wanita, sekali setiap dua tahun taksiran. Bagi taksiran bersama, ia hanya dibenarkan jika taksiran atas nama isteri. Yang layak: pam susu dan pek ais, bekas simpan susu, serta beg atau set penyejuk.^[4]

• Gaya hidup RM2,500 ialah satu had bersama untuk buku, gajet, internet dan kursus. RM1,000 gim dan sukan ialah pelepasan berasingan di atasnya.^[6]

• Ibu bapa RM8,000 memerlukan pengesahan doktor berdaftar bahawa ibu bapa anda memang memerlukan rawatan atau pemeriksaan itu. Pemeriksaan penuh termasuk vaksin dihadkan RM1,000 di dalamnya. Penjaga tidak boleh diri anda, pasangan atau anak anda.^[4]

• KWSP RM4,000 dan insurans hayat RM3,000 ialah dua had berasingan di bawah siling gabungan RM7,000. Caruman wajib 11% anda dikira dalam RM4,000 itu. Dalam kiraan mudah saya, pada gaji kira-kira RM3,030 sebulan ke atas, 11% sahaja sudah mencapai RM4,000 setahun, jadi kebanyakan pekerja bergaji sudah menggunakan had itu tanpa sedar.^[6][4]

• Faedah pinjaman rumah pertama ialah pelepasan baharu untuk TT 2025: RM7,000 untuk rumah sehingga RM500,000 dan RM5,000 untuk rumah RM500,001 hingga RM750,000, bagi perjanjian jual beli yang disempurnakan antara 1 Januari 2025 dan 31 Disember 2027, untuk tiga tahun taksiran berturut-turut, dan rumah itu tidak disewakan.^[4]

• SSPN dikira deposit bersih dalam tahun itu (deposit ditolak pengeluaran), dan had RM8,000 sama walaupun anak lebih daripada seorang. Pelepasan ini dilanjutkan sehingga TT 2027.^[4]

Resit yang paling menyakitkan untuk dicari ialah yang dibayar setiap bulan. Jadi saya simpan mengikut bulan, bukan mengikut jenis.

Tiga perkara yang berubah untuk Tahun Taksiran 2026

Belanjawan 2026 (dibentangkan 10 Oktober 2025) kebanyakannya memperluas pelepasan yang sedia ada, dan menambah satu yang baharu untuk satu tahun sahaja. Semuanya berkuat kuasa mulai TT 2026, iaitu tahun resit yang sedang anda kumpul sekarang.^[7][8][5]

1. Taska sehingga umur 12. Pelepasan RM3,000 diluaskan kepada pusat jagaan harian atau pusat transit selepas sekolah yang berdaftar dengan JKM, untuk anak sehingga 12 tahun. Ini penting untuk ibu bapa yang menghantar anak darjah tiga ke pusat jagaan selepas sekolah. Saya akan simpan bukti pendaftaran pusat itu bersama resit, kerana kelayakan bergantung padanya.^[7][8]

2. Insurans nyawa untuk anak. Pelepasan insurans hayat atau takaful RM3,000 diluaskan kepada anak (bawah 18 tahun dan belum berkahwin, atau 18 tahun ke atas yang belum berkahwin dan menuntut pelajaran tinggi, atau tanpa had umur jika OKU). Untuk TT 2025, premium insurans atas nyawa anak tidak boleh dituntut.^[7][4]

3. Yuran masuk tempat pelancongan. Pelepasan baharu sehingga RM1,000 bagi tiket masuk ke muzium, taman tema, taman negara, taman laut, zoo dan geopark, serta program budaya dan seni. Ia hanya untuk TT 2026 dan tidak diteruskan selepas itu, setakat yang diumumkan.^[7]

Ada beberapa perubahan kecil lain, termasuk semua vaksin yang berdaftar dengan NPRA dikira dalam had vaksin RM1,000, dan pelepasan RM2,500 untuk kenderaan elektrik meliputi mesin pengisar sisa makanan dan CCTV rumah (sekali dalam dua tahun taksiran).^[7]

Belum ada jadual rasmi LHDN untuk TT 2026

Perkara di atas datang daripada kertas cukai Belanjawan 2026 Kementerian Kewangan. Laman LHDN setakat 29 September 2026 masih menunjukkan jadual TT 2025 sahaja, dan saya tidak menemui teks perundangan yang mengesahkan setiap satu. Ada satu percanggahan: pelepasan penilaian dan intervensi awal kurang upaya pembelajaran anak dinaikkan daripada RM6,000 kepada RM10,000 dalam kertas MOF, tetapi jadual PwC masih menulis RM6,000. Tunggu nota Borang BE untuk TT 2026 sebelum bergantung pada angka itu.^[7][9]

Saya sudah tulis di kalendar telefon: satu muzium bersama anak-anak sebelum Disember, dan simpan tiketnya. Kalau pelepasan itu disahkan, tiketnya sudah ada.

Rebat RM400 yang orang selalu campur dengan pelepasan

Pelepasan mengurangkan pendapatan bercukai. Rebat pula mengurangkan cukai yang perlu dibayar. Jika pendapatan bercukai anda (selepas semua pelepasan) tidak melebihi RM35,000, anda mendapat rebat RM400, dan RM400 lagi untuk pasangan yang layak mendapat pelepasan RM4,000 pasangan.^[4] Rebat ini tidak boleh dituntut balik jika melebihi cukai anda.^[9]

Cara saya menyimpan resit

Tiada aplikasi khas. Saya ambil gambar setiap resit pada hari yang sama dan namakan fail dengan tarikh dan jenis (contoh: 2026-03-taska.jpg), lalu letak dalam satu folder setahun. Pada hujung bulan saya pindahkan ke folder awan yang sama. Resit terma yang cepat pudar, saya ambil gambarnya dahulu. Bulan April nanti, saya buka satu folder, bukan satu almari.

Satu lagi tarikh untuk dicatat: Belanjawan 2027 dibentangkan pada 9 Oktober 2026.^[10] Ia boleh mengubah pelepasan untuk tahun-tahun taksiran berikutnya, jadi jadual di atas bukan tetap. Saya akan kemas kini catatan ini apabila ada perubahan yang disahkan.

Sumber

1. Program memfail Borang Nyata bagi Tahun Taksiran 2025 (LHDN)
2. Tarikh akhir Borang BN Tahun Taksiran 2025 dilanjutkan ke 15 Mei (Bernama)
3. Pemfailan e-Filing Tahun Taksiran 2025 bermula 1 Mac 2026 (Bernama)
4. Nota Borang BE Tahun Taksiran 2025 (e-BE) (LHDN)
5. Malaysia: tax reliefs expanded in Budget 2026 (dokumentasi dan penalti) (KPMG Global Mobility Services)
6. Pelepasan cukai individu (Tahun Taksiran 2025) (Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN))
7. Tax measures, Belanjawan 2026 (lampiran 1 hingga 6) (Kementerian Kewangan)
8. Ucapan Belanjawan 2026 (Pejabat Perdana Menteri)
9. Malaysia, individual: deductions (PwC Worldwide Tax Summaries)
10. Kadar gaji minimum RM1,700 akan dinaikkan (menyebut Belanjawan 2027 pada 9 Oktober) (Utusan Malaysia)

Catatan ini menerangkan urutan itu dengan angka yang boleh disemak, bukan sekadar sikap. Ia bukan nasihat pelaburan, dan saya bukan perancang kewangan berlesen. Ia bahan bacaan sebelum anda bercakap dengan bank atau perancang yang berkenaan.

Kenapa dana kecemasan dahulu

Satu angka yang membuat saya berhenti: menurut Kaji Selidik FCI 2024 yang dipetik dalam Strategi Literasi Kewangan Kebangsaan Malaysia 2026 hingga 2030, enam daripada sepuluh rakyat Malaysia melaporkan sukar menyediakan wang kecemasan RM1,000, dan hanya 37% mampu menampung perbelanjaan hidup sekurang-kurangnya tiga bulan jika kehilangan punca pendapatan utama.^[1] Strategi itu menyasarkan angka 37% itu naik kepada sekurang-kurangnya 45% menjelang 2030.^[1]

PIDM menulis dengan jelas apa yang berlaku jika tiada dana kecemasan: orang terpaksa mengambil wang daripada dana persaraan, meminjam daripada keluarga dan kawan, menggadai barang atau menggunakan along.^[2] Yang paling saya ingat ialah perkataan "terpaksa". Tiada pulangan yang cukup besar untuk menampung keputusan yang dibuat dalam keadaan tergesa-gesa.

Dana kecemasan bukan pelaburan yang gagal memberi pulangan. Ia kos untuk tidak membuat keputusan buruk pada bulan yang paling buruk.

Berapa banyak, dan "bulan" itu bulan apa

KWSP menulis bahawa jumlah sasaran sering selari dengan sekurang-kurangnya tiga hingga enam bulan perbelanjaan hidup, tetapi jumlah ideal berbeza mengikut keadaan dan keselesaan anda.^[3] PIDM menyarankan anda bermula dengan sehingga enam bulan perbelanjaan.^[2] Soalannya ialah apa yang dikira. PIDM memberi contoh untuk seorang yang tinggal sendiri di Lembah Klang (berdasarkan panduan Belanjawanku): perbelanjaan bulanan RM1,200, komitmen lain seperti ibu bapa, pinjaman PTPTN dan insurans RM400, dan perbelanjaan sosial RM150, jumlahnya RM1,750. Enam bulan ialah RM10,500, dan jika anda menyimpan RM250 sebulan, ia mengambil 42 bulan.^[2]

Bagi keluarga, kiraannya lain. Ini contoh kami, bukan purata negara:

Sebagai jangkar, Jabatan Perangkaan Malaysia mencatatkan purata perbelanjaan bulanan isi rumah di Selangor ialah RM7,266 pada 2024 (RM6,770 pada 2022).^[4] Contoh RM4,750 kami lebih rendah kerana ia hanya mengira yang asas. Tiga bulan ialah RM14,250 dan enam bulan RM28,500. Jika kami menyimpan RM500 sebulan, sasaran tiga bulan mengambil 28.5 bulan, dan enam bulan mengambil 57 bulan. Itu hampir lima tahun. Kiraan ini tidak menggembirakan, tetapi ia menjelaskan kenapa saya tidak mula dengan sasaran enam bulan. Saya mula dengan satu bulan, RM4,750, kerana hampir 10 bulan menyimpan RM500 itu boleh dibayangkan. Selepas satu bulan siap, barulah tiga.

Kira yang asas sahaja

Yang dikira ialah yang mesti dibayar jika pendapatan hilang esok: rumah, makanan, utiliti, pengangkutan, sekolah, insurans. Langganan, makan di luar dan cuti tidak masuk. Kalau anda tak pasti, guna angka pada penyata bank tiga bulan lepas dan buang yang boleh dihentikan.

Di mana disimpan

PIDM menerangkan tiga pilihan lazim: akaun simpanan bank yang membolehkan pengeluaran mudah, akaun simpanan tetap yang memberi pulangan penuh hanya selepas tempoh tetap, dan akaun ASNB yang memberi dividen tetapi mempunyai had pengeluaran dan bilangan pengeluaran dalam talian.^[2] Saya guna akaun simpanan bank berasingan, tanpa kad ATM, dengan pindahan automatik pada hari gaji, mengikut cadangan KWSP: akaun khas dan pindahan automatik.^[3]

Ada satu sebab kukuh untuk bank. Simpanan yang layak dilindungi PIDM sehingga RM250,000 bagi seorang pendeposit bagi setiap bank ahli, termasuk pokok dan faedah atau pulangan. Akaun Islam dan konvensional ialah had berasingan, dan perlindungan ini automatik dan percuma.^[5] Yang tidak dilindungi termasuk unit amanah, saham dan produk berkaitan emas.^[5]

KWSP: tiga akaun, dan Akaun Fleksibel

Sejak 11 Mei 2024, caruman baharu KWSP dikreditkan ke tiga akaun: Akaun Persaraan (75%), Akaun Sejahtera (15%) dan Akaun Fleksibel (10%).^[6][7] Sebelumnya ada dua akaun, Akaun 1 dan Akaun 2, dengan pembahagian 70% dan 30%.^[8] Kadar dividen sama untuk ketiga-tiga akaun.^[7] Untuk 2025, KWSP mengumumkan dividen 6.15% bagi Simpanan Konvensional dan 6.15% bagi Simpanan Shariah pada 28 Februari 2026, lebih rendah daripada 6.30% bagi 2024.^[9] Ia bukan jaminan untuk tahun-tahun akan datang.

Yang penting untuk topik ini ialah Akaun Fleksibel, kerana ia boleh dikeluarkan pada bila-bila masa melalui aplikasi i-Akaun KWSP tanpa dokumen, minimum RM50, satu kali sehari, untuk ahli di bawah 55 tahun.^[6][7] Akaun Persaraan hanya untuk persaraan, dan pindahan keluar daripadanya tidak dibenarkan. Akaun Sejahtera boleh digunakan untuk tujuan tertentu: perumahan, pendidikan, kesihatan, perlindungan insurans atau takaful, haji dan umur 50 tahun.^[6]

KWSP sendiri menyebut bahawa Akaun Fleksibel boleh digunakan untuk perbelanjaan tidak dijangka seperti kecemasan perubatan, pembaikan rumah atau kereta yang mendesak, atau sokongan kewangan semasa kehilangan kerja.^[10] Tetapi KWSP juga menggalakkan ahli menggunakannya dengan bijak, mengutamakan kecemasan dan keperluan segera.^[6]

Pendirian saya: Akaun Fleksibel ialah lapisan kedua, bukan pengganti akaun bank kecemasan. Ia terus mengurangkan simpanan persaraan anda apabila dikeluarkan. Ia baik untuk ada, tetapi bukan pelan.

ASB: bukan simpanan bank, walaupun rasanya begitu

ASB (Amanah Saham Bumiputera) dijual pada harga tetap RM1 seunit, minimum pelaburan awal RM10 dan tambahan RM1, dan had pemegangan ialah 300,000 unit.^[11] Ia terbuka kepada warganegara Bumiputera berumur 18 tahun ke atas dan beberapa kategori lain yang disenaraikan ASNB, dan ada akaun remaja untuk kanak-kanak yang diurus penjaga.^[11]

Tiga perkara yang orang campur aduk:

• Ia bukan simpanan bank. Ia unit amanah, jadi ia tidak dilindungi PIDM.^[5]

• Ia dana harga tetap, bukan dana berjaminan modal. Dokumen maklumat produknya menulis bahawa ia dana harga tetap dan bukan dana yang dijamin atau dilindungi modalnya.^[12] Pengagihan pendapatan dibuat mengikut budi bicara ASNB dan tertakluk kepada kelulusan pemegang amanah, dan tidak dijamin.^[11]

• Kadar semasa bukan janji. Untuk tahun kewangan 2025, PNB mengumumkan agihan 5.75 sen seunit pada 19 Disember 2025, terdiri daripada 5.20 sen pendapatan dan 0.55 sen bonus. Tahun kewangan 2024 juga 5.75 sen (5.50 sen pendapatan dan 0.25 sen bonus).^[11][13] PNB sendiri menyatakan bonus tidak dijamin dibayar setiap tahun.^[12]

Kadar asas di negara ini, iaitu Kadar Dasar Semalaman (OPR), ialah 2.75% setakat kenyataan Bank Negara pada 3 September 2026.^[14] Mesyuarat seterusnya dijadualkan 5 November 2026.^[15] Angka ini penting kerana ia mempengaruhi ansuran pinjaman terapung seperti pembiayaan ASB.

Pembiayaan ASB: satu amaran

Saya tidak menggalakkan sesiapa mengambil pinjaman untuk membeli ASB dan menyebutnya "simpanan". Sebagai contoh satu bank, Bank Islam menyatakan pembiayaan ASB ialah pembiayaan berjangka bercagar dengan unit ASB sebagai cagaran, kadarnya terapung, dan dalam ilustrasi RM200,000 selama 40 tahun pada kadar 4.50% setahun (SBR 2.75% ditambah 1.75%), ansuran ialah RM899.13 sebulan, jumlah bayaran RM431,580.32. Jika kadar naik 1%, ansuran menjadi RM1,031.54, dan jika naik 2%, RM1,170.91.^[16] Dokumen bank itu juga menyatakan bahawa jika anda gagal membayar, bank boleh menolak wang daripada akaun anda dengan bank itu, mengambil tindakan undang-undang, dan skor kredit anda boleh terjejas.^[16]

Urutan yang saya pegang

Ini urutan kami. Ia tidak universal. Jika anda ada hutang berkadar tinggi atau tanggungan yang berbeza, urutan anda mungkin lain.

1. Satu bulan perbelanjaan asas dalam akaun bank berasingan (RM4,750 bagi kami).

2. Caruman KWSP wajib berjalan sendiri (11% pekerja). Saya tidak sentuh Akaun Persaraan. Akaun Fleksibel lapisan kedua yang saya harap tidak perlu dibuka.

3. Tiga bulan perbelanjaan asas dalam bank yang sama atau bank lain (RM14,250), supaya kedua-duanya dilindungi PIDM.

4. Simpanan pendidikan anak. Untuk ini saya menulis catatan berasingan tentang SSPN.

5. Pelaburan, dan hanya wang yang saya boleh tidak sentuh selama bertahun-tahun.

Anda juga boleh bermula lebih kecil daripada RM4,750. PIDM menyebut kaedah 10-10-10-70: 10% untuk simpanan, 10% untuk kecemasan, 10% untuk insurans dan 70% untuk perbelanjaan.^[2] Yang penting ialah bermula, bukan jumlahnya.

Kereta saya masih kadang-kadang merajuk. Bezanya kali ini, apabila ia masuk bengkel, saya tidak perlu menjual apa-apa.

Sumber

1. Strategi Literasi Kewangan Kebangsaan Malaysia 2026 hingga 2030 (data Kaji Selidik FCI 2024) (Financial Education Network (FEN), dipengerusikan bersama Bank Negara Malaysia dan Suruhanjaya Sekuriti)
2. How to start an emergency fund (Perbadanan Insurans Deposit Malaysia (PIDM))
3. Emergency fund (artikel bertarikh 20 Oktober 2023) (KWSP, dibaca melalui salinan Internet Archive kerana kwsp.gov.my menyekat pelayan ini)
4. Household Income and Expenditure Survey by state (data terbuka, Selangor 2024 dan 2022) (Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM))
5. Deposit insurance system: soalan lazim (PIDM)
6. Account restructuring guide: Akaun Persaraan, Sejahtera dan Fleksibel (KWSP, dibaca melalui salinan Internet Archive)
7. EPF Account 3: maklumat dan soalan lazim (1 Mei 2024) (KWSP, dibaca melalui salinan Internet Archive)
8. How EPF Account 3 will affect Malaysians (11 Mei 2024) (Free Malaysia Today)
9. EPF declares 6.15% dividend for Simpanan Konvensional and 6.15% for Simpanan Shariah (28 Februari 2026) (KWSP, dibaca melalui salinan Internet Archive)
10. How to use Akaun 3 (28 Jun 2024) (KWSP, dibaca melalui salinan Internet Archive)
11. Amanah Saham Bumiputera (ASB): maklumat produk (Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB))
12. Amanah Saham Bumiputera: Product Highlights Sheet (25 Mei 2026) (Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB))
13. ASB: agihan pendapatan bagi tahun kewangan 2025 (kenyataan akhbar 19 Disember 2025) (Permodalan Nasional Berhad (PNB))
14. Kenyataan Dasar Monetari, 3 September 2026 (Bank Negara Malaysia)
15. Jadual mesyuarat Jawatankuasa Dasar Monetari 2026 (Bank Negara Malaysia)
16. ASB Financing-i: dokumen produk (7 September 2026) (Bank Islam Malaysia)

Di Malaysia, salah satu cara paling biasa ialah Simpan SSPN dari PTPTN. Catatan ini menerangkan dua jenisnya, dividen semasa dan pelepasan cukainya, dengan angka yang saya semak pada halaman PTPTN dan LHDN. Ini bukan nasihat pelaburan.

Dua nama, satu skim

Nama jenamanya sudah berubah. Skim Simpanan Pendidikan Nasional (SSPN) yang dahulu dikenali sebagai SSPN-i kini dipanggil Simpan SSPN Prime. Ia diperkenalkan pada 2004, memberi dividen setiap tahun, pelepasan taksiran cukai pendapatan, geran sepadan sehingga RM10,000, perlindungan takaful percuma dan khairat kematian.^[1] Yang lebih baharu ialah Simpan SSPN Plus.^[2]

Untuk Plus, PTPTN menyenaraikan pakej caruman bulanan: RM30 (RM20 simpanan dan RM10 takaful), RM50 (RM40 dan RM10), RM100 (RM90 dan RM10), RM200, RM300 dan RM500 (RM200 simpanan dan RM300 takaful).^[2] Perhatikan bahawa pada pakej RM500, hanya RM200 ialah simpanan. Bahagian selebihnya membayar perlindungan takaful. Ia bukan salah, tetapi anda patut tahu dahulu.

Membuka akaun boleh dibuat dalam talian melalui aplikasi myPTPTN: log masuk, pilih Perkhidmatan, kemudian buka akaun Simpan SSPN Prime atau Plus. PTPTN menyatakan tiada yuran perkhidmatan bagi membuka akaun Plus melalui myPTPTN.^[1][2]

Dividen: 4.10% untuk 2025, tetapi bukan janji

PTPTN mengumumkan pada 6 Mei 2026 agihan dividen 4.10% bagi tahun 2025, dan ia boleh disemak melalui myPTPTN mulai 7 Mei 2026. Ini kadar tertinggi dalam tempoh 11 tahun. Bagi tahun 2024, dividen ialah 4.05%.^[4][5] Jumlah agihan ialah RM505.68 juta kepada 6.07 juta akaun.^[4]

Dividen dibayar daripada pelaburan patuh syariah dalam pasaran wang dan sukuk tempatan, dan ia tidak tetap. Brosur PTPTN sendiri hanya menggunakan 4% sebagai ilustrasi.^[1] Untuk perbandingan tanpa dakwaan: PTPTN menyatakan simpanan dalam SSPN dijamin kerajaan, bukan dilindungi PIDM.^[1] Perlindungan PIDM hanya untuk deposit di bank ahli, dan PIDM tidak menyenaraikan SSPN.^[6]

Kalau anda tertanya bagaimana ia berbanding ASB: pengagihan ASB untuk tahun kewangan 2025 ialah 5.75 sen seunit pada harga tetap RM1.^[7] Tetapi ia bukan perbandingan setara. ASB hanya terbuka kepada kategori pelabur tertentu, ia unit amanah tanpa jaminan modal dan tanpa pelepasan cukai. SSPN dijamin kerajaan dan mempunyai pelepasan cukai. Saya menyimpan keduanya dengan tujuan berbeza.

Prime atau Plus: cara saya memilih

Perbezaan yang paling penting bukan nama, tetapi kebebasan. Prime membolehkan anda mengeluarkan wang pada bila-bila masa (dengan had dalam talian RM1,000 sehari bagi satu akaun), dan bermula dengan potongan gaji serendah RM20 sebulan.^[1][3] Plus mengikat anda: anda tidak boleh mengeluarkan wang sehingga tiga tahun selepas akaun dibuka, sekurang-kurangnya RM1,000 mesti kekal, dan bahagian daripada setiap caruman pergi kepada takaful.^[2]

Untuk saya, soalannya mudah: adakah saya mahu wang ini dikunci? Kalau ya, kerana saya tahu saya akan mengeluarkannya jika ia mudah, Plus lebih sesuai. Kalau saya mahu fleksibel, dan sudah ada dana kecemasan berasingan, Prime lebih sesuai. Kedua-dua mempunyai pelepasan cukai.^[2][8]

Satu perkara lagi untuk Prime: kategori pembukaan akaun bergantung pada umur. Akaun untuk penerima manfaat berumur 1 hari hingga 29 tahun boleh dibuka oleh ibu bapa, penjaga sah atau warganegara lain. Warganegara berumur 18 hingga 29 tahun boleh memilih akaun individu atau menjadi penerima manfaat, dan mereka yang berumur 29 tahun ke atas perlu membuka akaun individu.^[1]

Pelepasan cukai RM8,000, dan cara ia dikira

Pelepasan cukai untuk simpanan SSPN dilanjutkan bagi Tahun Taksiran 2025 hingga 2027. Had maksimum ialah RM8,000 setahun, walaupun anak lebih daripada seorang. Yang dikira ialah simpanan bersih dalam sesuatu tahun, iaitu deposit ditolak pengeluaran. Pengeluaran bagi tujuan pengajian tinggi dikecualikan daripada pengiraan.^[2][8]

Siapa boleh menuntut: ibu bapa kandung, ibu bapa angkat atau penjaga sah yang menyimpan untuk anak. Bagi taksiran berasingan, hanya seorang daripada ayah atau ibu boleh menuntutnya. Bagi taksiran bersama, kedua-duanya boleh menuntut bersama.^[2] Anda sendiri bertanggungjawab ke atas jumlah simpanan bersih yang diisytiharkan kepada LHDN.^[2]

Berapa sebenarnya berbaloi? Pelepasan mengurangkan pendapatan bercukai, jadi nilainya bergantung kepada kadar cukai marginal anda. Dua contoh saya sendiri:

• Simpanan RM200 sebulan ialah RM2,400 setahun. Jika pendapatan bercukai anda berada dalam lingkungan RM50,001 hingga RM70,000, kadar cukai marginal Tahun Taksiran 2025 ialah 11%,^[8] jadi pelepasan itu mengurangkan cukai kira-kira RM264.

• Jika anda menyimpan penuh RM8,000 setahun pada kadar marginal yang sama, cukai berkurangan kira-kira RM880.

Jadi ia bukan geran, tetapi ia tetap wang yang tidak perlu dibayar. Kalau anda mempunyai pendapatan bercukai di bawah lingkungan itu, kadar marginalnya lebih rendah dan nilainya lebih kecil, jadi buat kiraan dengan jadual cukai anda sendiri.

Sebelum menuntut pada bulan April

Ini senarai kecil yang saya tampal pada peti sejuk:

• Cetak atau simpan penyata simpanan SSPN untuk tahun itu, dan kira simpanan bersih: deposit ditolak pengeluaran.^[2]

• Kalau anda dan pasangan dinilai berasingan, tetapkan siapa yang menuntut. Hanya seorang boleh menuntut.^[2]

• Ingat bahawa pengeluaran bagi tujuan pengajian tinggi tidak mengurangkan pelepasan anda.^[2]

• Semak jadual pelepasan LHDN untuk tahun taksiran itu sebelum bergantung pada RM8,000. Tempoh yang dinyatakan ialah TT 2025 hingga 2027.^[8]

Geran sepadan

Untuk Prime, jumlah geran sepadan yang diberi kepada setiap pendeposit yang layak tidak melebihi RM10,000 bagi satu keluarga. Syaratnya termasuk pendapatan bulanan asas keluarga tidak melebihi RM4,000.^[1] Melalui Inisiatif Geran Padanan Ihsan (GAPAI), kriteria diperluas kepada keluarga berpendapatan melebihi RM4,000 sehingga RM6,000 bagi tempoh dua tahun, dengan geran sehingga RM5,000 satu keluarga. PTPTN tidak menyatakan tarikh mula dan tamat tempoh dua tahun itu dalam siaran medianya, jadi semak dahulu sebelum bergantung padanya.^[4]

Satu kiraan panjang

Katakan anda menyimpan RM200 sebulan selama 18 tahun, dari lahir hingga umur 18, dengan andaian dividen 4% setahun. Jumlah simpanan anda ialah RM43,200 dan, mengikut kiraan saya, hasilnya kira-kira RM63,000. Angka 4% itu andaian saya, bukan janji, dan dividen sebenar berubah setiap tahun. Tujuan kiraan ini bukan untuk menjanjikan apa-apa. Ia untuk menunjukkan bahawa RM200 sebulan, jumlah yang cukup kecil untuk dilupakan, boleh menjadi jumlah yang bermakna pada usia 18.

Urutan saya

Dana kecemasan dahulu, kemudian SSPN, kemudian pelaburan lain. Saya tulis kenapa dalam catatan dana kecemasan. Wang untuk universiti bukan wang yang anda mahu keluarkan untuk membaiki kereta.

Sehingga 30 September 2025, PTPTN mencatat 6,031,204 akaun Simpan SSPN Prime dibuka dari 2004, dan 1,133,473 akaun Simpan SSPN Plus.^[1][2] Saya bukan satu dalam sejuta yang bijak. Saya cuma satu daripada ramai yang mula lewat, dan kini menulis catatan ini untuk anda yang lebih awal.

Sumber

1. Simpan SSPN Prime (dahulu SSPN-i) (Perbadanan Tabung Pendidikan Tinggi Nasional (PTPTN))
2. Simpan SSPN Plus (PTPTN)
3. Saluran simpanan Simpan SSPN Prime (PTPTN)
4. PTPTN umum dividen Simpan SSPN 4.10 peratus (siaran media 6 Mei 2026) (PTPTN)
5. PTPTN umum dividen Simpan SSPN 4.05 peratus bagi tahun 2024 (30 April 2025) (PTPTN)
6. Deposit insurance system: soalan lazim (Perbadanan Insurans Deposit Malaysia (PIDM))
7. Amanah Saham Bumiputera (ASB): maklumat produk (Amanah Saham Nasional Berhad (ASNB))
8. Nota Borang BE Tahun Taksiran 2025: perenggan G13 (SSPN) dan jadual kadar cukai (Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN))

Catatan ini saya tulis semula bulan ini, dengan setiap angka disemak pada halaman rasmi. Di mana saya tak dapat sahkan sesuatu, saya tulis begitu.

Dua perkara yang saya silap sangka

Rumah api Tanjung Tuan sebenarnya di Melaka. Kita sampai ke sana melalui Port Dickson, dan semua orang menyebutnya sebagai tempat di Port Dickson, tetapi Tanjung Tuan ialah kawasan di daerah Alor Gajah, Melaka, yang terletak seperti pulau kecil Melaka di tengah-tengah Negeri Sembilan.^[1] Rekod Jabatan Laut Malaysia menyenaraikan lokasi Rumah Api Cape Rachado sebagai Melaka, dengan tahun dibina 1863 dan menara konkrit bulat putih setinggi 24 meter.^[2]

Muzium Tentera Laut tiada di Port Dickson. Saya ingat ada. Muzium Tentera Laut Diraja Malaysia berada di bandar Melaka.^[3] Muzium tentera yang ada di Port Dickson ialah Muzium Tentera Darat di Batu 4, Kem Si Rusa.^[4]

Umur rumah api itu dipertikaikan

Jabatan Laut mencatat 1863. MPPD menulis bahawa ia dibina oleh Belanda pada 1817 dan menggelarnya rumah api tertua di Malaysia. Wikipedia pula menulis bahawa bangunan yang ada sekarang dibina pada 1863 dan sejarah awalnya "tidak disahkan".^[5][2][1] Saya guna 1863 kerana ia rekod agensi yang menyelenggara rumah api.

Ke sana dengan kereta

Daripada KL Sentral, pengira laluan yang menggunakan data OpenStreetMap memberi kira-kira 92 km ke bandar Port Dickson, dan kira-kira 32 km dari Seremban.^[6] Itu jarak jalan, bukan anggaran masa. Masa sebenar bergantung pada kesesakan, terutamanya pada hujung minggu dan cuti sekolah. Susur keluar dari Lebuhraya Utara-Selatan (E2) ialah susur 219, Port Dickson I/C, yang membawa anda ke Jalan Rasah sebelum menyambung ke Lebuhraya Seremban-Port Dickson (SPDH, E29).^[7] SPDH sepanjang 23 km itu dibuka pada 1998.^[8]

Untuk tol, saya guna kalkulator tol PLUS. Bagi kereta kelas 1, dari Sungai Besi ke Lukut jumlahnya RM8.93 (RM5.66 dari Sungai Besi ke Port Dickson Selatan, ditambah RM3.27 untuk SPDH), dan dari plaza tol Shah Alam (ELITE) ke Lukut RM12.04.^[9] Ini angka untuk arah ke Port Dickson pada 29 September 2026, dan tidak termasuk tol lain yang mungkin anda lalui dari rumah.

Tanpa kereta, dan kenapa KTM tidak membantu sekarang

Tiada keretapi ke Port Dickson. Landasan cabang 39 km dari Seremban berhenti beroperasi pada 2008 dan mula dibongkar pada Julai 2022.^[10] Stesen yang paling hampir ialah Seremban.

Dan di sini ada masalah yang baru. Landasan KTM Komuter antara Salak Selatan dan Seremban ditutup separa sejak 18 April 2026 untuk kerja naik taraf KVDT2, dijangka sehingga 31 Disember 2026 bergantung pada perkembangan projek. KTMB menyatakan sendiri bahawa tiada perkhidmatan alternatif seperti bas disediakan olehnya.^[11] Jadual berkuat kuasa 27 April dan 1 Mei 2026 menunjukkan perkhidmatan yang sangat terhad: pada hari bekerja hanya beberapa perjalanan pada waktu puncak, dan pada hujung minggu dan cuti umum dua perjalanan setiap arah.^[12] Saya baca jadual itu sendiri daripada PDF, jadi semak dahulu di ktmb.com.my sebelum bergantung padanya.

Pilihan lain ialah bas ekspres dari TBS atau Pudu Sentral ke Seremban (KTMB sendiri menyenaraikannya sebagai alternatif), kemudian bas BAS.MY dari Terminal 1 Seremban ke Port Dickson.^[11] Laluan N30A, N30B dan N53 ke Port Dickson wujud, dan laluan N32 menyusuri Jalan Pantai melalui Pusat Ikan Hiasan, Teluk Kemang dan Pantai Purnama setiap 45 minit dari 6 pagi hingga 9 malam.^[13] Tambang BAS.MY ialah RM0.94 untuk dua kilometer pertama dan RM0.094 bagi setiap kilometer atau sebahagian kilometer seterusnya. Kanak-kanak bawah tujuh tahun percuma, dan separuh harga untuk pelajar berpakaian seragam sekolah, warga emas lebih 60 tahun dan OKU.^[13]

Apa yang saya tak dapat sahkan: tambang ekspres dari KL ke Seremban pada laman pengendali, bas terus dari KL ke Port Dickson, dan sebarang bas awam ke rumah api. Tiada satu pun saya temui dalam sumber rasmi.

Pantai: sebelas, dan satu yang jangan dimandi

MPPD menyenaraikan 11 pantai peranginan di daerah ini: Tanjung Gemuk, Batu 1, Bagan Pinang, Saujana, Cahaya Negeri, Batu 5, Teluk Kemang, Purnama, Cermin, Tanjung Biru dan Dickson.^[14] Kami kebanyakan berada di lima nama pertengahan.

Sumber: laman MPPD dan portal pelancongan Negeri Sembilan.^[14][15] Tanjung Biru semakin ramai. Bernama melaporkan pada 5 Julai 2026 bahawa Blue Lagoon menjadi tular dan dipenuhi pengunjung pada hujung minggu dan cuti sekolah.^[16]

Jangan mandi di Pantai Batu 1

Yang Dipertua MPPD berkata pada 2023 bahawa semua pantai lain di daerah ini boleh untuk mandi-manda, kecuali Pantai Batu 1 yang bukan landai, dan papan tanda amaran sudah dipasang di sana.^[17] Saya tidak menemui anugerah pantai bersih atau amaran obor-obor rasmi untuk Port Dickson pada mana-mana halaman kerajaan, tetapi itu tidak bermakna kedua-duanya tiada. Tanya penjaga atau peniaga tempatan sebelum anak-anak turun ke air.

Untuk parkir, MPPD mengenakan bayaran di kawasan bandar dan Jalan Pantai. Menurut halaman rakan pembayarannya, bayaran ialah RM0.40 sejam atau RM3.60 sehari pada hari Isnin hingga Sabtu, jam 8 pagi hingga 5 petang, dan percuma pada hari Ahad dan cuti umum.^[18] Halaman itu tidak bertarikh dan ia bukan halaman MPPD sendiri, jadi anggap ia panduan. Parkir di depan pantai yang diusahakan peniaga (Teluk Kemang, Blue Lagoon) tidak saya temui dalam sumber rasmi.

Yang percuma: muzium dan ikan

Muzium Lukut. Dibuka setiap hari 9 pagi hingga 5 petang, ditutup pada hari raya pertama dan kedua Aidilfitri serta hari raya pertama Aidiladha. Masuk percuma, tempat letak kenderaan dan tandas percuma, dan ada taman permainan. Ia dirasmikan pada 9 April 1999 dan mempunyai empat galeri.^[19] Bangunannya berada di tapak Kota Lukut, yang menurut MPPD dibina pada 1840-an berukuran 607 kaki panjang dan 505 kaki lebar dengan parit sedalam 15 kaki di sekelilingnya.^[20] Jabatan Muzium mengaitkannya dengan pemerintahan Raja Jumaat (1847 hingga 1864).^[19]

Pusat Ikan Hiasan dan pameran penyu, Teluk Kemang. Dibuka setiap hari termasuk cuti umum, 9 pagi hingga 4.30 petang, dan percuma menurut portal pelancongan negeri. MPPD menulis 5 petang, jadi datang sebelum 4.^[21] Anak-anak bongsu saya lebih lama di sini berbanding di mana-mana tempat lain.

Hutan Rekreasi Pasir Panjang dibuka jam 7 pagi hingga 6 petang, dengan wakaf, laluan jungle tracking, trek jogging dan gerai. MPPD tidak menyatakan sebarang bayaran, tetapi saya tak dapat sahkan itu bermakna percuma.^[22]

Tanjung Tuan: yang saya tak tahu

Rumah api itu dikelilingi hutan simpan dan, menurut MPPD, kawasan ini juga dikenali sebagai tempat persinggahan kira-kira 300,000 burung setiap tahun.^[5] Bagi orang yang datang untuk burung hijrah, ada catatan pendek yang saya tulis tentang helang lebah yang melintasi Tanjung Tuan pada bulan Mac.

Saya tidak sampai ke rumah api itu semasa perjalanan kami. Sebabnya senang: saya tak dapat memastikan bayaran masuk atau permit, waktu buka rumah api, dan sama ada ada bas awam ke sana. Tiada halaman rasmi yang saya temui menyatakannya, dan saya lebih rela tidak pergi daripada berdiri di pintu pagar dengan tiga anak yang letih. Kalau anda tahu jawapannya daripada sumber rasmi, e-mel saya dan saya akan kemas kini catatan ini.

Senarai kos yang saya sahkan (dan yang tidak)

Apa yang kami buat sebenarnya

Pelan kami ringkas dan tidak sempurna. Kami tempah penginapan pada hari bekerja kerana pada pengalaman kami harganya lebih rendah. Sarapan roti, telur dan buah kami bawa dari rumah. Satu hari untuk pantai, satu hari untuk muzium dan ikan, dan baki masa untuk tidur lewat. Pada hari pulang, anak sulung saya bertanya bila kami boleh pergi lagi, dan anak bongsu masih memegang selipar berpasir yang dia enggan cuci.

Bila kami pergi lagi, saya mahu sampai ke rumah api itu. Tetapi kali ini, saya akan semak dahulu.

Sumber

1. Tanjung Tuan (Wikipedia)
2. Cape Rachado Lighthouse: rekod rumah api (Jabatan Laut Malaysia)
3. Muzium Tentera Darat (MPPD)
4. Royal Malaysian Navy Museum (Bandar Melaka) (Wikipedia)
5. Rumah Api Tanjung Tuan (MPPD)
6. Kiraan laluan pemanduan KL Sentral ke bandar Port Dickson (data OpenStreetMap) (OSRM, pengira laluan awam)
7. North-South Expressway Southern Route (susur 219, Port Dickson I/C) (Wikipedia)
8. Our expressways: Lebuhraya Seremban-Port Dickson (SPDH) (PLUS Malaysia Berhad)
9. Kalkulator tol PLUS, kelas 1: Sungai Besi ke Lukut dan Shah Alam ke Lukut (PLUS Malaysia Berhad)
10. Port Dickson (town): landasan keretapi Seremban-Port Dickson (Wikipedia)
11. FAQ projek KVDT2: penutupan landasan Salak Selatan hingga Seremban (KTM Berhad (KTMB))
12. Jadual waktu KTM Komuter Batu Caves ke Pulau Sebang (KTM Berhad (KTMB))
13. Laluan N32 Port Dickson ke Polymall dan kadar tambang bas (BAS.MY (Kementerian Pengangkutan))
14. Pantai peranginan Port Dickson (11 pantai) (Majlis Perbandaran Port Dickson (MPPD))
15. Port Dickson (destinasi) dan pantai Teluk Kemang (Lembaga Pelancongan Negeri Sembilan (N9Tourism))
16. Port Dickson's Blue Lagoon makes waves with holidaymakers (5 Julai 2026) (Free Malaysia Today / Bernama)
17. Elak tragedi, jangan mandi di Pantai Batu 1, Port Dickson (27 April 2023) (Utusan Malaysia)
18. Peraturan tempat letak kereta Majlis Perbandaran Port Dickson (Setel (rakan pembayaran parkir MPPD))
19. Muzium Lukut (Jabatan Muzium Malaysia)
20. Muzium Lukut dan Kota Lukut (MPPD)
21. Pusat Ikan Hiasan dan pameran penyu Port Dickson (Lembaga Pelancongan Negeri Sembilan (N9Tourism))
22. Hutan Rekreasi Pasir Panjang (MPPD)

Catatan ini bukan tentang bagaimana menjadi pengaturcara dalam enam bulan. Saya tidak tahu cara itu, dan saya curiga sesiapa yang berkata dia tahu. Ia tentang empat sumber percuma yang saya sebenarnya guna, apa yang setiap satu tulis tentang dirinya sendiri, dan satu pengiraan masa yang saya harap ada orang tunjukkan kepada saya lebih awal.

Empat sumber percuma, dan apa yang mereka janjikan

CS50x (Harvard). Kursus pengenalan sains komputer Harvard ini boleh diambil percuma melalui OpenCourseWare, dengan mengikuti sebelas minggu bahan kursusnya. Laman kursus menyatakan dua pertiga pelajar CS50 tidak pernah belajar sains komputer sebelum ini. Ia bermula dengan bahasa C untuk memahami cara komputer berfungsi, kemudian Python, SQL, serta HTML, CSS dan JavaScript, dan berakhir dengan projek akhir.^[1] Jika anda mencapai sekurang-kurangnya 70% bagi setiap set masalah dan projek akhir, anda layak mendapat Sijil CS50 percuma. Sijil bertauliah edX dijual berasingan.^[2] Kedua-dua sijil itu bukan tawaran akademik berakreditasi Harvard.^[3]

freeCodeCamp. Ia organisasi amal 501(c)(3) yang disokong penderma, dengan misi membantu orang belajar coding secara percuma.^[4] Kurikulumnya kini disusun sebagai beberapa sijil: Responsive Web Design, JavaScript, Front-End Development Libraries, Python, Relational Databases dan Back-End Development and APIs, dengan satu sijil Full-Stack Developer di atasnya.^[4] Untuk sijil Responsive Web Design, anda menyiapkan lima projek yang diperlukan dan lulus peperiksaannya, dan kursus HTML di dalamnya sahaja mengandungi 302 langkah.^[5] Sijil Full-Stack memerlukan keenam-enam sijil tadi dahulu, kemudian satu peperiksaan.^[6]

MDN Web Docs. Bahagian "Learn web development" dengan jelas berkata ia direka untuk membawa anda dari "beginner" ke "comfortable", bukan dari "beginner" ke "expert". Ia disusun kepada modul Getting started (untuk yang belum memasang editor kod atau menulis satu baris pun), modul Core, dan modul Extension.^[7] Ini rujukan yang saya buka setiap kali saya lupa sesuatu tentang HTML atau CSS.

The Odin Project. Kurikulum coding sumber terbuka percuma yang boleh diambil sepenuhnya dalam talian, dan menyasarkan anda menjadi pembangun full stack.^[8] Yang saya suka: ia meminta anda membina, bukan sekadar menonton.

Pengiraan masa yang jujur

Ramai orang (termasuk saya) menilai sesuatu kursus melalui jumlah minggunya. Itu tidak cukup. CS50x sendiri menganggarkan 10 hingga 20 jam untuk set masalah bagi setiap minggu bahan, dan itu belum termasuk menonton kuliah.^[3] Kursus itu juga tanpa tarikh akhir mingguan, tetapi ada tarikh akhir keseluruhan: 30 Jun 2027.^[9]

Saya kira sendiri, dengan andaian yang saya tulis dengan jelas:

Ini kiraan mudah saya sendiri, bukan angka dari Harvard: jumlah jam set masalah (110 hingga 220 jam) dibahagi jam seminggu anda. Kuliah, bahagian dan projek akhir belum dikira.

Jika anda bermula hari ini (29 September 2026), ada kira-kira 39 minggu sebelum 30 Jun 2027. Pada 45 minit sehari lima hari seminggu, itu kira-kira 146 jam, iaitu di bawah 220 jam anggaran tertinggi untuk set masalah sahaja dan tidak meninggalkan ruang untuk kuliah. Mungkin sempat jika anda bernasib baik dengan set masalah yang ringan, tetapi saya tidak akan bertaruh. Itu bukan sebab untuk berhenti. Itu sebab untuk memilih kepingan yang lebih kecil dahulu, seperti CS50 Python (sepuluh minggu bahan, boleh diambil sebelum, semasa atau selepas CS50x)^[10] atau modul Getting started di MDN.

Kalau saya mula semula

Saya akan bermula dengan modul Getting started MDN dan sijil Responsive Web Design freeCodeCamp, kerana kedua-duanya membina sesuatu yang boleh dilihat di pelayar dalam minggu pertama. Selepas itu barulah CS50, apabila saya sudah tahu saya suka benda ini.

Yang mana untuk siapa

Ini pilihan saya, bukan peraturan. Ia berdasarkan apa yang setiap sumber katakan tentang dirinya sendiri:

Bila anda berhenti seminggu

Anda akan berhenti seminggu. Saya berhenti tiga minggu, sekali, semasa anak bongsu sakit dan kerja saya sesak. Peraturan yang membantu saya kembali: jangan lepaskan dua hari berturut-turut, dan kalau saya betul-betul tidak larat, buat 15 minit sahaja. Bukan sebab 15 minit itu banyak, tetapi sebab ia mengekalkan rantaian. Bila saya kembali pada tiga minggu itu, saya tidak cuba mengejar apa yang saya tertinggal. Saya mulakan semula dari bahagian terakhir yang saya faham, walaupun ia rasa memalukan.

Apa yang benar-benar berkesan untuk saya

Saya tidak mengumpul lima kursus yang tidak habis. Saya pilih satu projek kecil dan siapkan. Projek pertama saya hanya satu borang yang menyimpan data ke dalam fail. Ia jelek dan ia berfungsi, dan itu memberi saya lebih daripada dua puluh video yang saya tonton separuh jalan.

Tiga perkara lain yang membantu:

1. Waktu yang sama setiap hari. Bukan masa yang panjang, tetapi masa yang sama. Otak saya berhenti berunding.

2. Berhenti di tengah ayat. Saya berhenti ketika saya tahu apa langkah seterusnya, jadi esok saya tidak bermula dengan halaman kosong.

3. Baca kod orang lain. Selepas setahun, kemajuan itu tidak kelihatan dramatik. Tetapi sekarang saya boleh membaca kod orang lain dan membaiki masalah kecil sendiri.

Yang bertahan bukan lima jam sehari. Yang bertahan ialah 45 minit yang saya tak perlu berunding dengan diri sendiri.

Kos, dan satu perkara cukai

Semua sumber di atas percuma. Kos sebenar ialah masa, satu komputer riba dan sambungan internet. Untuk cukai, satu kecil yang saya baru tahu: dalam pelepasan gaya hidup RM2,500, LHDN menyenaraikan bil langganan internet bulanan atas nama sendiri dan yuran kursus peningkatan kemahiran atau kemajuan diri, selain buku dan komputer peribadi.^[11] Pelepasan ini satu had bersama, jadi kursus percuma tidak memberi apa-apa resit, tetapi bil internet dan buku teks yang anda beli mungkin layak. Butirannya ada dalam catatan resit cukai.

Saya tidak menemui sumber rasmi yang saya boleh petik tentang subsidi latihan untuk pekerja sektor swasta yang belajar sendiri, jadi saya tidak menulis apa-apa tentangnya di sini. Kalau majikan anda ada elaun latihan, tanya HR.

Jadual saya, kalau berguna

Isnin hingga Jumaat, 6.15 hingga 7.00 pagi: satu modul atau satu bahagian projek. Sabtu: satu jam sebelum anak-anak bangun, hanya untuk membaca kod yang saya tulis minggu itu dan menulis satu nota. Ahad: rehat. Saya tidak tahu sama ada ini jadual yang baik. Saya tahu saya boleh bertahan dengannya, dan itu satu-satunya ujian yang saya percaya.

Satu lagi perkara yang saya belajar dengan cara sukar: jangan ukur kemajuan dengan bilangan video yang ditonton. Ukur dengan satu soalan pada hujung minggu, "apa yang boleh saya buat sekarang yang saya tak boleh buat Isnin lepas?" Kadang-kadang jawapannya hanya satu baris kod yang akhirnya berfungsi. Itu sudah cukup untuk minggu itu.

Sumber

1. CS50x 2026: Harvard's Introduction to Computer Science (OpenCourseWare) (Harvard University, CS50)
2. CS50 Certificate (Harvard University, CS50)
3. CS50x 2026: FAQs (anggaran masa dan sijil) (Harvard University, CS50)
4. Kurikulum freeCodeCamp dan pernyataan misi (freeCodeCamp)
5. Responsive Web Design Certification (kurikulum v9) (freeCodeCamp)
6. Certified Full-Stack Developer Curriculum (freeCodeCamp)
7. Learn web development (MDN Web Docs (Mozilla))
8. About The Odin Project (The Odin Project)
9. CS50x 2026: syllabus dan tarikh akhir kursus (Harvard University, CS50)
10. CS50's Introduction to Programming with Python (Harvard University, CS50)
11. Pelepasan cukai individu (gaya hidup, RM2,500) (Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN))

Catatan ini bukan nasihat undang-undang atau kewangan. Ia membantu anda bertanya soalan yang lebih tepat kepada bank, peguam dan pemaju.

1. Tarikh yang paling penting: 31 Disember 2027

Dalam Belanjawan 2026 (10 Oktober 2025), kerajaan mengumumkan pengecualian penuh duti setem ke atas surat cara pindah milik dan perjanjian pinjaman bagi pembelian rumah pertama berharga sehingga RM500,000, dilanjutkan dua tahun sehingga 31 Disember 2027.^[1] Perintah pindaannya diwartakan pada 23 Disember 2025 sebagai P.U.(A) 448/2025 (pindah milik) dan P.U.(A) 449/2025 (perjanjian pinjaman).^[2] Skrine menulis bahawa pengecualian ini kini terpakai kepada perjanjian jual beli yang disempurnakan tidak lewat daripada 31 Disember 2027.^[3]

Tarikh yang dikira ialah tarikh perjanjian jual beli (SPA) ditandatangani, bukan tarikh pinjaman ditandatangani atau tarikh kunci diserahkan.^[4] Syaratnya, menurut Pekeliling Majlis Peguam 128/2026 yang memetik perintah itu:^[4]

• Hanya satu unit harta kediaman, dengan nilai pasaran tidak melebihi RM500,000.

• Dibeli oleh individu yang warganegara Malaysia.

• Individu itu tidak pernah memiliki mana-mana harta kediaman, termasuk yang diperoleh melalui pusaka atau pemberian, sama ada secara individu atau bersama.

• Anda mengemukakan akuan berkanun, dan bagi pinjaman, pemberi pinjaman mestilah salah satu daripada yang disenaraikan: bank berlesen, bank Islam berlesen, institusi kewangan pembangunan, syarikat insurans atau takaful berlesen, koperasi berdaftar, majikan yang menyediakan skim pinjaman perumahan pekerja, dan beberapa lagi.^[4]

Perhatikan perkara yang orang sering terlepas:

• RM500,000 ialah nilai pasaran, bukan harga SPA. Nilai pasaran ditentukan oleh JPPH dan LHDN mengeluarkan penilaian. Jika nilai pasaran melebihi RM500,000, pengecualian tidak terpakai langsung, bukan sekadar bahagian yang berlebih.^[5]

• Pusaka pun dikira. Menurut satu firma guaman, jika anda pernah memiliki harta kediaman melalui pusaka, anda tidak layak walaupun ia sudah dijual.^[5]

• Pembelian bersama. Pembeli bersama yang tidak pernah memiliki rumah layak mendapat pengecualian bagi bahagian separuhnya sahaja.^[5]

• Apartmen servis dan SOHO adalah kawasan kelabu. Templat akuan berkanun LHDN mengecualikannya, tetapi definisi harta kediaman dalam Akta Setem selepas Akta Kewangan 2025 memasukkannya. Majlis Peguam menandakan percanggahan ini dan saya tidak menemui penyelesaiannya. Anggap ia berisiko.^[4]

• Pekeliling lama boleh mengelirukan. Pekeliling Majlis Peguam 090/2026 (11 Mac 2026) tersilap mencetak tarikh 31 Disember 2025. Ia digantikan oleh 128/2026 (16 April 2026).^[4]

Tiada pengecualian separa di atas RM500,000

Pengecualian 75% bagi rumah RM500,001 hingga RM1 juta berakhir pada 31 Disember 2023 dan saya tidak menemui pelanjutannya dalam ucapan Belanjawan 2024, 2025 atau 2026. Jika ejen memberitahu ada, minta dokumen rasminya.

Untuk gambaran mudah, skala duti setem biasa untuk pindah milik ialah 1% bagi RM100,000 pertama, 2% bagi RM100,001 hingga RM500,000, 3% bagi RM500,001 hingga RM1 juta dan 4% selepas itu. Perjanjian pinjaman ialah RM5 bagi setiap RM1,000, iaitu 0.5%.^[6][7] Pada rumah bernilai tepat RM500,000, pindah milik ialah RM1,000 + RM8,000 = RM9,000. Dengan andaian pinjaman RM450,000, duti pinjaman ialah RM2,250. Jumlah RM11,250 itu yang anda jimatkan jika semua syarat dipenuhi. Ini kiraan saya sendiri.

Satu lagi perubahan yang tidak mengubah kelayakan: duti setem berpindah kepada sistem taksir sendiri secara berperingkat sejak 1 Januari 2026, dengan pindah milik hartanah menyertainya pada fasa kedua, 1 Januari 2027 (bagi yang tidak melibatkan penilaian JPPH).^[8]

2. Skim yang masih terbuka pada 2026

Skim Rumah Pertamaku (SRP) yang dikenali ramai sudah tamat pada April 2023. Penggantinya ialah Program Jaminan Gadai Janji Rumah Pertama (First Home MGP) oleh Cagamas SRP.^[9] Ringkasan skim yang masih aktif:

Beberapa nota. First Home MGP memberi perlindungan sehingga 20% atas dasar kerugian pertama kepada bank, tetapi anda kekal bertanggungjawab sepenuhnya ke atas seluruh pembiayaan, bukan hanya bahagian yang dijamin.^[10] Lebihan 10% di atas 100% hanya boleh membayar kos pembiayaan seperti insurans MRTA atau MRTT, yuran guaman, yuran penilaian dan duti setem.^[10] Belanjawan 2026 menaikkan siling jaminan SJKP kepada RM20 bilion daripada RM10 bilion, dengan tambahan 80,000 pembeli pertama, dan menyasarkan pekerja gig serta yang bekerja sendiri.^[1]

Rumah Selangorku pula mempunyai syarat yang panjang untuk diabaikan: satu jenis sahaja setiap permohonan, pindah milik hanya selepas lima tahun dengan kebenaran Pihak Berkuasa Negeri, dan pendaftaran sah dua tahun. Portalnya sendiri mencatat beberapa projek sudah kehabisan unit.^[13]

3. Pinjaman: DSR, kadar dan tempoh

DSR ialah angka bank, bukan angka Bank Negara. BNM memerlukan bank menilai kemampuan menggunakan nisbah khidmat hutang (DSR) yang berhemat, berdasarkan pendapatan selepas potongan cukai dan KWSP, tetapi tidak menyiarkan satu had berangka. Setiap bank menetapkan sendiri.^[15] SJKP menyatakan sendiri had 65%.^[11] Bank Negara menetapkan tempoh maksimum 35 tahun bagi pembiayaan hartanah kediaman dan bukan kediaman sejak 2013,^[16] dan pada 2016 menolak cadangan 40 tahun kerana ia menambah jumlah kos pembiayaan tanpa memperbaiki kemampuan ansuran secara bermakna.^[17]

Kadar pinjaman rumah mengikut OPR. Sejak dasar berkuat kuasa 1 Julai 2026, kadar pinjaman runcit ialah Kadar Asas Piawai (SBR) ditambah margin, dan SBR sama dengan Kadar Dasar Semalaman (OPR).^[18] Bank mesti melaraskan SBR sebanyak perubahan OPR dalam tujuh hari bekerja, dan hanya boleh menaikkan margin untuk mencerminkan perubahan profil risiko kredit anda, bukan kos operasi bank.^[18] OPR ialah 2.75% setakat 3 September 2026.^[19]

Untuk merasai maksudnya: sebuah pinjaman RM450,000 selama 35 tahun pada kadar 4.5% setahun mempunyai ansuran kira-kira RM2,130 sebulan. Jika kadar naik satu mata peratus kepada 5.5%, ansuran menjadi kira-kira RM2,417, iaitu kira-kira RM287 lebih sebulan. Kadar 4.5% ialah andaian saya dan bukan kadar mana-mana bank, dan kiraan ini juga saya buat sendiri.

Semak CCRIS anda dahulu. Anda boleh mendapatkan laporan CCRIS percuma melalui eCCRIS. CCRIS bukan senarai hitam, ia hanya rekod butiran pembiayaan dan sejarah bayaran balik selama 12 bulan. Agensi pelaporan kredit swasta boleh mengenakan bayaran.^[20]

4. MRTA dan MLTA: apa yang bank boleh dan tidak boleh

MRTA (Mortgage Reducing Term Assurance) ialah insurans hayat dengan jumlah dilindungi yang menurun, biasanya dibiayai dalam pinjaman dan bank sebagai benefisiari. MLTA (Mortgage Level Term Assurance) ialah pelan peribadi dengan jumlah tetap, boleh dipindah, dan penerimanya boleh sesiapa, dengan premium lebih tinggi.^[21]

Peraturan Bank Negara yang perlu anda tahu:^[22]

• Bank boleh menjadikan insurans atau takaful sebagai syarat pinjaman, tetapi mesti menyatakannya terlebih dahulu, termasuk MRTA, MRTT atau MLTT.

• Untuk pembiayaan Islam, bank hanya boleh membiayai kos MRTT atau MLTT, bukan MRTA.

• Anda tidak wajib membeli daripada panel insurans bank, dan bank tidak boleh membeli polisi bagi pihak anda tanpa persetujuan bertulis anda.

• Bank tidak boleh menekan atau memaksa anda menggunakan peguam panelnya, dan penggunaan peguam bukan panel tidak boleh menjejaskan kelulusan.

Saya tidak menemui kenyataan BNM, LIAM atau ISM yang berkata MRTA tidak pernah diwajibkan. Pada praktiknya, menurut iMoney, kelulusan pinjaman sering dikaitkan dengan pembelian polisi.^[21] Jadi soalan yang betul kepada bank ialah: adakah ini syarat pinjaman, dan boleh saya beli perlindungan yang setara daripada tempat lain?

5. Rumah baharu daripada pemaju: apa yang dilindungi undang-undang

Kalau anda membeli daripada pemaju berlesen, Akta Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) 1966 dan perjanjian jual beli berkanun (Jadual G untuk rumah bertanah, Jadual H untuk strata) melindungi anda.^[23] Sebelum menandatangani:

• Semak lesen dan projek pemaju melalui portal TEDUH KPKT.^[24]

• Bayaran berperingkat. Perjanjian berkanun bermula dengan 10% pada penandatanganan, kemudian mengikut peringkat siap kerja.^[23]

• Tempoh serahan. Milikan kosong hendaklah diserahkan dalam 24 bulan dari tarikh perjanjian bagi rumah bertanah, dan 36 bulan bagi strata.^[23]

• Ganti rugi tertentu (LAD) ialah 10% setahun daripada harga belian, dikira harian dari tamat tempoh serahan sehingga anda mengambil milikan. KPKT memberi contoh: rumah RM300,000 lewat 100 hari ialah RM8,219.18.^[25][23]

• Tempoh tanggungan kecacatan ialah 24 bulan selepas milikan kosong, dan pemaju mesti membaiki dalam 30 hari selepas notis bertulis, atas kosnya sendiri.^[23]

• Tribunal Tuntutan Pembeli Rumah (TTPR) menerima tuntutan sehingga RM50,000, dengan yuran memfail RM10. Tuntutan LAD mesti difailkan dalam 12 bulan dari tarikh Perakuan Siap dan Pematuhan, dan tuntutan teknikal dalam 12 bulan dari tamat tempoh tanggungan kecacatan.^[25]

Iklan pemaju juga tidak dibenarkan menawarkan guaman percuma, hasil pulangan atau pendapatan sewa yang diunjurkan, atau menyatakan masa perjalanan ke destinasi popular.^[23]

6. Kos yang tiada dalam brosur

• Guaman. Dalam perjanjian berkanun, setiap pihak menanggung kos peguamnya sendiri, dan pembeli menanggung duti setem dan yuran pendaftaran untuk perjanjian dan pindah milik.^[23] Sebuah firma guaman menyenaraikan skala anggaran 1.25% bagi RM500,000 pertama dan 1% bagi RM7 juta berikutnya, iaitu RM6,250 pada RM500,000, belum termasuk bayaran lain.^[7] Saya tidak menemui teks perintah remunerasi peguam cara itu sendiri, jadi ini anggaran satu firma dan bukan angka rasmi.

• Penilaian. Saya tidak menemui skala yuran penilaian daripada sumber rasmi.

• Kos selepas kunci. Ubah suai, perabot, langsir dan penyaman udara tidak masuk dalam pinjaman kecuali di bawah skim tertentu, dan ia selalunya lebih besar daripada yang dirancang.

• Cukai pendapatan. Ada pelepasan faedah pinjaman rumah pertama sehingga RM7,000 setahun (rumah sehingga RM500,000) atau RM5,000 (RM500,001 hingga RM750,000) selama tiga tahun taksiran berturut-turut, bagi SPA antara 1 Januari 2025 dan 31 Disember 2027.^[6] Saya tulis lebih lanjut dalam catatan resit cukai.

Senarai semak ringkas

1. Tarikh SPA sebelum 31 Disember 2027, dan nilai pasaran tidak melebihi RM500,000.

2. Tidak pernah memiliki harta kediaman, termasuk yang diwarisi.

3. Laporan CCRIS diperiksa percuma sebelum memohon.

4. Bandingkan skim: First Home MGP, SJKP, Rumah Selangorku atau PR1MA mana yang sesuai.

5. Tanya bank: adakah MRTA syarat pinjaman? Boleh saya guna polisi lain?

6. Semak lesen pemaju di TEDUH dan pastikan SPA ialah borang berkanun.

7. Lawat pada waktu malam dan waktu hujan, dan baca minit mesyuarat penduduk jika ia strata.

8. Simpan dana kecemasan sebelum kos ubah suai.

Rumah pertama kami masih ada bumbung bocor kecil di sudut dapur. Ia bukan kegagalan senarai. Ia satu-satunya perkara yang tiada dalam senarai kami masa itu.

Sumber

1. Ucapan Belanjawan 2026, perenggan 216 hingga 219 (perumahan dan duti setem) (Kementerian Kewangan)
2. Malaysia gazettes orders extending stamp duty exemptions (30 Disember 2025) (Bloomberg Tax)
3. Five stamp duty exemption orders extended (Januari 2026) (Skrine, firma guaman)
4. Pekeliling No. 128/2026: pengecualian duti setem untuk rumah pertama (16 April 2026) (Majlis Peguam Malaysia, Jawatankuasa Amalan Konveyansing)
5. FAQ: latest stamp duty exemption order (Low & Partners, firma guaman)
6. Ucapan Belanjawan 2025, Lampiran 14 dan cadangan pelepasan faedah pinjaman rumah pertama (Kementerian Kewangan)
7. Legal fees and stamp duty calculator (Low & Partners, firma guaman)
8. Sistem taksir sendiri duti setem (STSDS) (Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN))
9. Cagamas SRP: overview dan First Home Mortgage Guarantee Programme (Cagamas SRP Berhad)
10. Cagamas SRP: soalan lazim First Home MGP (Cagamas SRP Berhad)
11. Skim Jaminan Kredit Perumahan: kelayakan (Syarikat Jaminan Kredit Perumahan (SJKP))
12. Skim Jaminan Kredit Perumahan: HCGS dan SJKP-MADANI (SJKP)
13. Rumah Selangorku: soalan lazim (pendapatan, harga dan syarat) (Lembaga Perumahan dan Hartanah Selangor (LPHS))
14. PR1MA: kelayakan membeli rumah (Perbadanan PR1MA Malaysia)
15. Measures to promote responsible financing practices (18 November 2011) (Bank Negara Malaysia)
16. Measures to further promote a sound and sustainable household sector (5 Julai 2013) (Bank Negara Malaysia)
17. Responsible lending guidelines ensures borrowers' affordability (2016) (Bank Negara Malaysia)
18. Policy document: Reference Rate Framework, berkuat kuasa 1 Julai 2026 (Bank Negara Malaysia)
19. Kenyataan Dasar Monetari, 3 September 2026 (Bank Negara Malaysia)
20. CCRIS dan eCCRIS (Bank Negara Malaysia)
21. MRTA vs MLTA: which do you need? (iMoney)
22. Policy document: Product Transparency and Disclosure (Disember 2024) (Bank Negara Malaysia)
23. Peraturan-Peraturan Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) (Pindaan) 2015: Jadual G dan H (KPKT)
24. Semakan lesen dan permit pemaju (TEDUH) (KPKT, Jabatan Perumahan Negara)
25. Tribunal Tuntutan Pembeli Rumah (TTPR): soalan lazim (Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT))

Catatan ini menjawab soalan itu dengan nombor seksyen. Akta ini hanya terpakai di Semenanjung Malaysia dan Wilayah Persekutuan Labuan.^[1] Ia bukan nasihat undang-undang. Teks yang saya baca ialah teks asal 2013, dan saya tidak dapat mengesahkan sama ada ada pindaan kemudian yang mengubah angka-angka di bawah.

Dua badan, satu bangunan

Akta 757 mula berkuat kuasa pada 1 Jun 2015. Tribunal Pengurusan Strata (TPS) mula beroperasi pada 1 Julai 2015.^[2] Yang mengurus bangunan anda hanya salah satu daripada dua badan, bergantung pada peringkat:

• Badan Pengurusan Bersama (JMB). Badan sementara yang terdiri daripada pemaju dan pembeli. Ia ditubuhkan apabila mesyuarat agung tahunan pertamanya diadakan, tidak lewat 12 bulan dari tarikh milikan kosong diserahkan, sebelum hak milik strata individu dikeluarkan. Ia sebuah pertubuhan perbadanan yang boleh menyaman dan disaman.^[1]

• Perbadanan Pengurusan (MC). Badan yang wujud di bawah Akta Hakmilik Strata 1985 apabila hak milik strata individu dikeluarkan. JMB terbubar tiga bulan selepas mesyuarat agung tahunan pertama MC.^[1]

Semasa tempoh pengurusan permulaan, pemaju menetapkan caj. Selepas itu, JMB atau MC yang menetapkannya pada mesyuarat agung.^[1] Dan satu perkara penting: tiada perjanjian, kontrak atau perkiraan yang dibuat selepas akta ini berkuat kuasa boleh membatalkan, mengubah atau mengecualikan peruntukannya.^[1]

Caj penyenggaraan dan kumpulan wang penjelas: dua akaun berbeza

Ini yang paling sering dikelirukan. Kedua-duanya dibayar oleh pemilik, tetapi digunakan untuk perkara yang berbeza:

Sumber: teks Akta 757 dan Handbook Pengurusan Strata KPKT.^[1][3]

Akaun kumpulan wang penjelas hendaklah digunakan semata-mata bagi perbelanjaan modal yang sebenar atau dijangka: mengecat atau mengecat semula harta bersama, memperoleh harta alih, memperbaharui atau menggantikan lekapan, menaik taraf dan mengelokkan harta bersama, dan perbelanjaan modal lain yang disifatkan perlu oleh perbadanan.^[1] Insurans bangunan dan harta bersama dibayar daripada akaun penyenggaraan, bukan levi berasingan.^[3]

Contoh saya sendiri. Jika caj penyenggaraan ialah RM300 sebulan, caruman kumpulan wang penjelas sekurang-kurangnya RM30, jadi jumlahnya sekurang-kurangnya RM330 sebulan atau RM3,960 setahun. Sebuah mesyuarat agung boleh menetapkan caruman yang lebih tinggi, tetapi tidak boleh kurang daripada 10%.^[1]

Caj bukan yuran yang pejabat pengurusan tentukan sendiri. Ia keputusan yang sepatutnya dibuat pada mesyuarat agung yang anda berhak hadir.

Siapa menetapkan caj, dan boleh ia berbeza antara unit?

Caj ditentukan oleh JMB atau MC mengikut kadar unit syer yang diumpukkan kepada setiap petak.^[1] Untuk memberi kadar berbeza kepada jenis petak, MC hanya boleh berbuat demikian bagi petak yang digunakan untuk tujuan yang jauh berbeza (seksyen 60(3)(b)).^[4]

Firma guaman Low & Partners merujuk dua keputusan Mahkamah Rayuan: kadar berbeza antara kediaman dan komersial dalam pembangunan bercampur dibenarkan (Aikbee Timbers v Yii Sing Chiu [2024] 1 MLJ 948), tetapi kadar berbeza antara pangsapuri dan vila yang kedua-duanya kediaman tidak dibenarkan (Yong Kein Sin v Perbadanan Pengurusan Springtide Residences [2025] MLJU 1469).^[4] Kalau bangunan anda hanya kediaman dan pengurusan mengenakan kadar berbeza kerana saiz atau jenis unit, itu soalan yang patut ditanya.

Jika caj ditetapkan oleh pemaju pada peringkat permulaan, pemilik boleh meminta Pesuruhjaya Bangunan (COB) menyemaknya.^[1] COB ialah pegawai yang dilantik oleh Pihak Berkuasa Negeri bagi sesuatu kawasan pihak berkuasa tempatan.^[1]

Kalau tak bayar

Pemilik hendaklah membayar caj dan caruman kumpulan wang penjelas dalam masa 14 hari daripada penerimaan notis.^[1] MC mesti mengeluarkan notis dalam Borang 15 dalam masa 28 hari selepas setiap mesyuarat agung yang mengesahkan atau mengubah caj, menyatakan jumlah caj, caruman kumpulan wang penjelas dan kadar faedah bagi bayaran lewat, dan memaparkannya pada papan kenyataan.^[5]

Faedah bagi bayaran lewat ditetapkan oleh mesyuarat agung, dan tidak boleh melebihi 10% setahun.^[1] Pada peringkat pemaju, kadar itu ialah 10% setahun atas dasar harian.^[1]

Kalau masih tidak dibayar, langkah yang boleh diambil ialah notis bertulis meminta bayaran dalam tempoh tidak kurang dua minggu, kemudian menyaman di mahkamah, memfailkan tuntutan di Tribunal atau memohon waran sita harta alih melalui Pesuruhjaya. Pemilik yang mengabaikan notis tanpa alasan munasabah melakukan kesalahan, dengan denda sehingga RM5,000 dan/atau penjara sehingga tiga tahun.^[1] Peraturan kecil (by-law) juga membenarkan MC memaparkan senarai penunggak pada papan kenyataan, menyahaktifkan kad akses selepas 14 hari (dengan caj penghidupan semula tidak melebihi RM50), dan menggantung penggunaan kemudahan bersama. Pelan ansuran dibenarkan, dan penyewa atau pemegang gadaian boleh membayar bagi pihak pemilik.^[5]

Anda tidak boleh mengundi jika ada tunggakan

Pada hari ketujuh sebelum mesyuarat, pemilik yang mempunyai tunggakan caj atau caruman kumpulan wang penjelas tidak berhak mengundi.^[1] Sebelum anda berhasrat mengubah sesuatu pada AGM, pastikan akaun anda bersih.

Hak anda untuk melihat nombor

Ini bahagian yang paling berguna untuk pemilik yang cuma mahu tahu ke mana wangnya pergi:

• Perakuan akaun. Dengan bayaran tidak melebihi RM50, JMB atau MC mesti mengeluarkan perakuan yang menyatakan caj dan caruman kumpulan wang penjelas, tunggakan, baki kedua-dua akaun (termasuk wang yang telah dikomit) dan anggaran pembaikan. MC mesti mengeluarkannya dalam masa 21 hari, dan kegagalan adalah kesalahan dengan denda sehingga RM50,000 dan/atau penjara tiga tahun (seksyen 73).^[1]

• Akaun teraudit. MC mesti menyimpan akaun yang betul untuk kedua-dua akaun, melantik juruaudit syarikat yang diluluskan setiap tahun, dan memfailkan salinan akaun teraudit dengan Pesuruhjaya dalam 14 hari selepas audit.^[1]

• Notis AGM. Sekurang-kurangnya 14 hari, dan bagi AGM ia mesti disertakan dengan minit AGM terakhir dan akaun teraudit serta laporan juruaudit.^[1]

• Usul anda sendiri. Mana-mana pemilik boleh memasukkan usul dalam agenda AGM dengan notis bertulis sekurang-kurangnya tujuh hari sebelum mesyuarat.^[1]

Mesyuarat agung: kuorum dan cara mengubah sesuatu

Mesyuarat agung tahunan hendaklah diadakan sekali setahun, dengan tidak lebih 15 bulan antara dua AGM. Kegagalan mengadakannya ialah kesalahan.^[1] Kuorum ialah separuh daripada pemilik yang berhak mengundi, hadir sendiri atau melalui proksi. Jika kuorum tidak dipenuhi dalam setengah jam, pemilik yang hadir membentuk kuorum.^[1]

Kalau anda mahu memaksa perubahan, pemilik yang bersama-sama memegang sekurang-kurangnya satu perempat daripada unit syer boleh meminta mesyuarat agung luar biasa (EGM), yang mesti diadakan dalam masa enam minggu. Jika jawatankuasa gagal, Pesuruhjaya boleh memberi kuasa kepada seseorang untuk mengadakannya.^[1] Ketetapan khas memerlukan notis 21 hari dan sekurang-kurangnya tiga perempat undi yang sah.^[1] Undian dibuat satu undi bagi setiap petak secara mengangkat tangan, dan mengikut unit syer jika ada pengundian.^[1]

Bila perlu ke Tribunal

Tribunal Pengurusan Strata (TPS) mendengar tuntutan sehingga RM250,000. Had Masa 1953 tidak terpakai kepada prosidingnya, dan isu yang sama tidak boleh berada di mahkamah dan di Tribunal pada masa yang sama.^[1][6] Yang boleh memfailkan tuntutan ialah pemaju, pembeli, pemilik, JMB, MC dan beberapa lagi. Pihak lain seperti penyewa memerlukan kebenaran Tribunal.^[1][6]

Jenis tuntutan termasuk menuntut caj atau caruman kumpulan wang penjelas, perintah mengadakan mesyuarat agung, membatalkan sesuatu ketetapan, mengurangkan kadar faedah bayaran lewat yang ditetapkan MC, dan memaksa pemaju, JMB atau MC memberi maklumat atau dokumen.^[1] Yuran memfail Borang 1 ialah RM100 bagi kediaman dan RM200 bagi komersial atau industri, dan pihak yang dituntut mempunyai 14 hari untuk memfailkan pembelaan.^[6] Tribunal cuba membantu pihak berunding penyelesaian, dan award diharap dibuat dalam masa 60 hari dari hari pertama pendengaran. Award adalah muktamad, mengikat, dan disifatkan sebagai perintah mahkamah. Mengabaikannya ialah kesalahan.^[1]

Peraturan rumah

Peraturan kecil ada dalam Jadual Ketiga Peraturan 2015 dan mengikat pemilik, keluarga, penyewa dan penghuni. MC boleh menambah peraturan lain. Topik yang diliputi termasuk gangguan, penampilan luar, bahan mudah terbakar, memelihara haiwan (mesti dialihkan dalam tiga hari selepas notis bertulis jika mengganggu atau berbahaya), menjemur pakaian, kenderaan, sampah dan kerja ubah suai.^[5] Denda oleh MC ditetapkan oleh ketetapan mesyuarat agung, dan hasilnya masuk ke dalam akaun penyenggaraan.^[5]

Soalan sebelum anda membeli unit strata

1. Berapa caj penyenggaraan dan caruman kumpulan wang penjelas sekarang, dan bila kali terakhir ia dinaikkan?

2. Bangunan diurus oleh JMB atau MC? Bila AGM terakhir, dan bolehkah saya melihat minit dan akaun teraudit?

3. Berapa baki kumpulan wang penjelas berbanding anggaran kerja besar seperti mengecat semula dan menukar lif?

4. Ada tunggakan besar oleh pemilik lain, atau kes dalam Tribunal?

5. Bolehkah saya minta perakuan akaun dengan bayaran tidak melebihi RM50?

Saya hantar senarai ini kepada adik. Dia berkata dia akan hadir AGM tahun ini, dengan satu usul kecil tentang caj. Saya nasihatkannya bayar dahulu apa yang tertunggak, kerana seperti yang tertulis dalam akta, tanpa itu dia tak boleh mengundi.

Sumber

1. Akta Pengurusan Strata 2013 (Akta 757), teks Bahasa Malaysia (Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan (KPKT))
2. Tribunal Pengurusan Strata (TPS): latar belakang (KPKT)
3. Handbook Pengurusan Strata 3.0 (KPKT)
4. Can a management corporation impose different rates of maintenance charges and sinking fund? (Low & Partners, firma guaman)
5. Peraturan-Peraturan Pengurusan Strata (Penyenggaraan dan Pengurusan) 2015, P.U.(A) 107/2015 (KPKT)
6. Tribunal Pengurusan Strata (TPS): soalan lazim dan yuran (KPKT)

Bila dan di mana

Persatuan Pencinta Alam Malaysia (MNS) menganjurkan Raptor Watch di Tanjung Tuan. Edisi 2026 berlangsung pada 14 dan 15 Mac 2026, jam 9 pagi hingga 4 petang.^[1] MNS memerihalkannya sebagai acara burung hijrah utama Malaysia yang meraikan migrasi tahunan burung pemangsa di sepanjang Laluan Terbang Asia Timur-Australasia.^[2] Bernama melaporkan pada 2020 bahawa migrasi berlaku sekali setahun antara Januari dan April, dengan kemuncaknya pada bulan Mac.^[3] Laporan lain menyebut pertengahan Februari hingga pertengahan April.^[4] Tarikh edisi 2027 belum diumumkan pada laman MNS setakat 29 September 2026. Untuk tarikh, pendaftaran dan sukarelawan, MNS meminta kita melihat kalendar acaranya atau menghubungi sekretariat.^[2]

Tanjung Tuan berada di Melaka, bukan Negeri Sembilan, walaupun kita sampai ke sana melalui Port Dickson.^[5] Menurut kajian yang diterbitkan dalam Forktail, pada hari yang cerah Sumatera boleh dilihat kira-kira 38 km ke seberang selat, dan itulah jarak laut terdekat yang diseberangi burung-burung ini.^[6]

Siapa yang lalu

Dalam kajian dua tahun yang disemak rakan sejawat, 37,615 helang dikira pada 2009 (332 jam pemerhatian) dan 72,277 pada 2010 (465 jam). Helang lebah Asia (Oriental honey-buzzard) membentuk 85.9% daripadanya, diikuti helang gerigi hitam (Black Baza) 8.7% dan helang sewah Cina (Chinese goshawk) 3.0%.^[7]

Angka lain bukan untuk dibandingkan terus, kerana ia berbeza dari segi tahun, masa pemerhatian dan cuaca: sekitar 40,000 helang pada 2018,^[8] dan sekitar 10,000 pada 2022, kurang daripada 25,000 yang dijangka oleh MNS.^[4] Saya tak menyimpulkan apa-apa tentang trend daripada angka itu. Ia sekadar peringatan bahawa satu hujung minggu tidak menjamin pemandangan besar.

Cara memilih masa yang baik

Kajian Forktail mendapati helang lebah paling kerap dilihat antara jam 11 pagi dan 1 petang, dan tiada burung yang mendarat semasa angin melebihi 20 km sejam.^[6] Laporan FMT menyebut waktu terbaik ialah 11 pagi hingga 3 petang.^[4] Bawa binokular, air dan kasut yang selesa.

Foto di atas ialah foto ilustrasi spesies. Lokasi asal gambar tidak dinyatakan pada halamannya, jadi saya tidak mendakwa ia diambil di Tanjung Tuan.

Tahun depan saya mahu bawa anak sulung. Bukan kerana burung, tetapi kerana dia akan bertanya kenapa mereka semua terbang ke arah yang sama, dan saya mahu berdiri di sana untuk mendengar jawapannya daripada orang yang tahu.

Sumber

1. Raptor Watch 2026: 14 dan 15 Mac 2026, Tanjung Tuan (Persatuan Pencinta Alam Malaysia (MNS))
2. Raptor Watch (MNS)
3. Raptor Watch di Tanjung Tuan: musim Januari hingga April, kemuncak Mac (7 Januari 2020) (Bernama)
4. Watching migrating birds of prey at Tanjung Tuan lighthouse (24 Mac 2022) (Free Malaysia Today)
5. Tanjung Tuan (Wikipedia)
6. DeCandido, Allen dan Bildstein, Forktail 22 (2006): migrasi helang di Tanjung Tuan 2000 dan 2001 (Forktail, cetak semula di thaibirding.com)
7. Puan et al. 2014, Journal of Raptor Research 48(2): bilangan helang 2009 dan 2010 (BioOne)
8. Bilangan helang pada 2018 dan edisi ke-21 Raptor Watch (10 Mac 2020) (Bernama)

Laluan ini lebih kurang lima jam termasuk makan dan berehat. Saya tulis mengikut urutan kami berjalan, dengan sejarah yang saya semak dan tanda jelas pada perkara yang saya tak dapat sahkan. Kebanyakan fakta sejarah di sini datang daripada Wikipedia dan rujukannya, kecuali waktu dan tiket muzium yang datang daripada laman Jabatan Muzium Malaysia.

Bermula di pertemuan dua sungai

Kuala Lumpur bermaksud "pertemuan berlumpur" dalam bahasa Melayu: kuala ialah tempat dua sungai bertemu, dan lumpur ialah lumpur. Ada beberapa teori tentang asal nama itu, dan Wikipedia mengatakan tiada bukti sezaman yang kukuh untuk mana-mana daripadanya. Catatan rasmi menganggap bandar ini diasaskan pada 1857 apabila Ketua Melayu Klang, Raja Abdullah, menghantar pelombong Cina untuk membuka lombong bijih timah, walaupun mungkin sudah ada petempatan di pertemuan Sungai Gombak dan Klang pada 1820-an.^[1]

Di pertemuan itulah Masjid Jamek berdiri. Ia direka oleh Arthur Benison Hubback dan dibina pada 1909, dengan batu asasnya diletakkan oleh Sultan Selangor pada 23 Mac 1908 dan pembukaan rasmi pada 23 Disember 1909. Ia dibina di atas bekas tanah perkuburan Melayu dan menjadi masjid utama Kuala Lumpur sehingga Masjid Negara siap pada 1965.^[2] Stesen LRT Masjid Jamek ialah stesen pertukaran antara laluan LRT Ampang dan Sri Petaling dengan laluan Kelana Jaya, dan namanya diambil daripada masjid itu.^[3] Kami turun di sini. Saya sarankan anda buat begitu juga kerana ia titik permulaan yang paling logik.

Masjid Jamek ialah rumah ibadat yang masih digunakan. Semak waktu dan peraturan pakaian sebelum masuk, kerana saya tidak menemui halaman rasmi yang menyatakannya.

Dataran Merdeka dan bangunan yang menghadapnya

Dari masjid, Dataran Merdeka hanya beberapa minit berjalan. Dataran ini dahulu dikenali sebagai Padang Kelab Selangor, dan di sinilah Union Jack diturunkan dan bendera Malaysia dinaikkan buat pertama kali pada tengah malam 31 Ogos 1957. Tiang benderanya setinggi 95 meter, salah satu yang tertinggi di dunia.^[4] Anak sulung saya mendongak lama, kemudian bertanya bagaimana bendera itu dinaikkan. Saya tidak tahu, dan itu satu daripada beberapa soalan yang saya tanya kemudian.

Di hadapan padang ialah Bangunan Sultan Abdul Samad. Pembinaannya bermula September 1894 dan siap pada 1897, dengan pembukaan rasmi oleh Sir Frank Swettenham pada 4 April 1897. Menara jamnya setinggi 41 meter.^[5] Ia direka asalnya oleh A. C. Norman dan pembantunya R. A. J. Bidwell dalam gaya Renaissance klasik, kemudian diolah semula dengan gaya yang pelbagai dihuraikan sebagai Indo-Saracenic, Neo-Mughal atau Moorish, dengan A. B. Hubback turut terlibat.^[5]

Yang baru: bangunan ini menjalani projek pemuliharaan dan pemulihan besar di bawah inisiatif Warisan KL dari 2025 hingga Februari 2026, dan Blok 1 dibuka semula kepada orang ramai pada 2 Februari 2026.^[5] The Star melaporkan orang ramai kini boleh menerokai bangunan itu dan sejarahnya melalui pameran galeri di dalamnya, selepas beberapa dekad akses yang terhad.^[6] Saya tidak menemui halaman rasmi yang menyatakan waktu buka atau bayaran masuk, jadi saya tidak menulis apa-apa nombor. Kami tidak masuk pada hari itu. Anak bongsu saya lebih berminat dengan burung merpati di padang.

Galeri kota dan muzium tekstil

Berhampiran ialah Galeri Bandaraya Kuala Lumpur di Jalan Raja, dalam bangunan yang siap pada 1898 dan direka oleh A. C. Norman untuk menempatkan pejabat percetakan pentadbiran British. Galeri itu ditubuhkan pada 1989 dan mempunyai pameran tetap tentang sejarah bandar ini.^[7] Saya tidak dapat menyemak waktu buka dan bayaran masuknya. Laman rasmi yang alamatnya saya jumpa kini memaparkan kandungan yang tiada kaitan dengan galeri, jadi saya tidak memautkannya di sini.

Muzium Tekstil Negara di Jalan Sultan Hishamuddin lebih senang disemak, kerana Jabatan Muzium Malaysia menyiarkan butirannya: dibuka setiap hari 9 pagi hingga 5 petang, pembelian tiket terakhir pada 4.30 petang, dan ditutup pada Hari Raya Pertama dan Kedua Aidilfitri serta Hari Raya Aidiladha.^[8] Kadarnya murah:

Sumber: laman Jabatan Muzium Malaysia.^[8] Dengan tiga anak di bawah 12 tahun, saya bayar RM2 untuk diri sendiri.

Tiket muzium dan cukai

Belanjawan 2026 mengumumkan pelepasan cukai sehingga RM1,000 untuk yuran masuk ke muzium dan tempat pelancongan, untuk Tahun Taksiran 2026 sahaja.^[9] Simpan tiket ini. Saya tulis tentang keadaan pelepasan itu, termasuk apa yang belum disahkan, dalam catatan resit cukai.

Stesen keretapi lama

Dari muzium, bangunan putih Stesen Keretapi Kuala Lumpur yang lama berada di seberang jalan. Ia direka oleh Arthur Benison Hubback dalam gaya yang dihuraikan sebagai Neo-Moorish atau Indo-Saracenic. Wikipedia menyatakan stesen itu mula beroperasi pada 1 Ogos 1910, dan bahawa pembinaannya siap sepenuhnya pada 1917.^[10] Kami tidak masuk. Kami hanya memandangnya dari luar dan mengira kubah.

Pasar Seni, Kwai Chai Hong dan Petaling Street

Pasar Seni ditubuhkan pada 1888 sebagai pasar basah, dan bangunan gaya Art Deco yang kita lihat sekarang siap pada 1937.^[11] Stesen Pasar Seni berdekatan dilayani LRT laluan Kelana Jaya (dibuka 1 September 1998) dan MRT laluan Kajang (dibuka 17 Julai 2017).^[12]

Kwai Chai Hong ialah lorong belakang deretan rumah kedai di Lorong Panggung, dipenuhi mural. Namanya bermaksud "Lorong Hantu Kecil" dalam bahasa Inggeris, dan menurut Wikipedia ia mempunyai enam mural interaktif dengan kod QR pada dinding, tentang kehidupan penduduk kawasan itu suatu masa dahulu.^[13] Ia lorong pendek, tetapi anak-anak berhenti di setiap mural.

Petaling Street ialah Chinatown Kuala Lumpur. Wikipedia menyifatkannya sebagai tempat tawar-menawar biasa dan sesak dengan penduduk tempatan dan pelancong, dengan puluhan restoran dan gerai yang menjual makanan tempatan seperti mi Hokkien, ikan bakar, asam laksa dan mi kari.^[13] Pedagangnya kebanyakan orang Cina, tetapi ada juga peniaga India, Melayu dan Bangladesh. Kawasan Chinatown yang asal berpusat di Market Square, Jalan Tun H.S. Lee, kerana ia lebih tinggi dan kurang dilanda banjir, jadi rumah kedai yang lebih berhias dibina di situ. Kapitan Cina paling terkenal, Yap Ah Loy, berbangsa Hakka.^[13]

Kuil Sri Mahamariamman

Kuil ini, di Jalan Tun H.S. Lee di pinggir Chinatown, ialah kuil Hindu yang paling lama masih berfungsi di Kuala Lumpur. Ia diasaskan pada 1873 oleh K. Thamboosamy Pillai sebagai tempat sembahyang peribadi keluarganya, dibuka kepada orang ramai pada lewat 1920-an, dan berpindah ke lokasi sekarang pada 1885. Bangunan semasa siap pada 1968, gopuram lima tingkatnya siap pada 1972, dan kuil baharu itu ditahbiskan pada 1973.^[14]

Tanggalkan kasut sebelum masuk dan berpakaian sopan. Ini peraturan biasa di kuil, bukan sesuatu yang saya baca di halaman rasmi, jadi tanya penjaga di pintu.

Cara pulang dan perkara yang saya tak semak

Kami pulang melalui MRT dari Pasar Seni. Stesen MRT Merdeka juga wujud di kawasan ini, dan merupakan stesen pertukaran dengan stesen LRT Plaza Rakyat.^[15] Saya tidak menulis tambang atau jadual kerana laman Rapid KL yang saya buka dilindungi sistem yang tidak membenarkan saya membaca kandungannya, dan Rapid KL sendiri menyiarkan makluman berubah-ubah tentang beberapa stesen di laluan Kajang, termasuk Pasar Seni. Semak aplikasi atau laman Rapid KL pada hari anda pergi.

Tiga anak, lima jam, satu Sabtu. Anak sulung saya bertanya jika kami boleh datang lagi untuk masuk ke dalam Bangunan Sultan Abdul Samad. Saya kata boleh, tetapi kali ini saya mahu menyemak dahulu sama ada ada yuran, dan bila ia dibuka.

Sumber

1. Kuala Lumpur: nama, sejarah awal dan pengasas (Wikipedia)
2. Jamek Mosque (Masjid Jamek Sultan Abdul Samad) (Wikipedia)
3. Masjid Jamek LRT station (Wikipedia)
4. Independence Square (Dataran Merdeka), Kuala Lumpur (Wikipedia)
5. Sultan Abdul Samad Building (Wikipedia)
6. KL's iconic Bangunan Sultan Abdul Samad reopens, welcoming visitors into history (1 Februari 2026) (The Star)
7. Kuala Lumpur City Gallery (Wikipedia)
8. Muzium Tekstil Negara: waktu operasi dan kadar masuk (Jabatan Muzium Malaysia)
9. Tax measures, Belanjawan 2026 (Lampiran 6: yuran masuk tempat pelancongan, TT 2026) (Kementerian Kewangan)
10. Kuala Lumpur railway station (Wikipedia)
11. Central Market, Kuala Lumpur (Wikipedia)
12. Pasar Seni station (Wikipedia)
13. Petaling Street (termasuk Kwai Chai Hong) (Wikipedia)
14. Sri Maha Mariamman Temple, Kuala Lumpur (Wikipedia)
15. Merdeka MRT station (Wikipedia)

Catatan ini merumuskan apa yang tertulis dalam Akta Kerja 1955 selepas pindaan 2022, dengan nombor seksyen supaya anda boleh tunjuk terus kepada HR. Ia terpakai kepada pekerja swasta di Semenanjung Malaysia dan Wilayah Persekutuan Labuan. Sabah dan Sarawak masih mengikut Ordinan Buruh masing-masing.^[1] Saya bukan peguam, jadi anggap ini bahan bacaan, bukan nasihat undang-undang.

Siapa yang dilindungi, dan apa maksud garis RM4,000

Sejak pindaan itu berkuat kuasa pada 1 Januari 2023, semua pekerja swasta yang mempunyai kontrak perkhidmatan diliputi oleh akta ini, tanpa mengira gaji.^[1][2] Tarikh permulaannya sempat ditetapkan 1 September 2022, kemudian ditangguhkan ke 1 Januari 2023 melalui warta P.U.(B) 394/2022.^[3]

Angka RM4,000 masih ada, tetapi fungsinya kecil dan tertentu. Jika gaji anda melebihi RM4,000 sebulan (dan anda bukan pekerja buruh manual), hanya lima perkara ini tidak terpakai: bayaran kerja lebih masa, bayaran kerja pada hari rehat, bayaran kerja pada hari kelepasan am, elaun kerja syif, dan faedah penamatan, lay-off atau persaraan.^[2] Semua yang lain kekal.

Satu perincian yang mudah terlepas pandang: dalam ujian RM4,000 itu, "gaji" tidak termasuk komisen, elaun sara hidup dan bayaran lebih masa.^[2]

Pekerja buruh manual dilindungi sepenuhnya walau berapa pun gajinya. Pekerja domestik pula dikecualikan daripada beberapa bahagian, termasuk cuti bersalin dan paterniti serta peruntukan waktu bekerja.^[2]

Cuti bersalin: 98 hari berturut-turut

Setiap pekerja wanita berhak mendapat cuti bersalin sekurang-kurangnya 98 hari berturut-turut bagi setiap kelahiran. Ia dahulu 60 hari.^[2] Angka 98 hari (14 minggu) datang daripada Konvensyen ILO No. 183 yang dirujuk sendiri oleh JTKSM.^[1] Beberapa perkara yang orang sering keliru:

• Bila ia boleh bermula. Paling awal 30 hari sebelum bersalin, dan tidak boleh ditunda melepasi sehari selepas bersalin. Hari yang anda ambil lebih awal daripada 30 hari itu bukan cuti bersalin dan tiada elaun.^[2]

• Notis. Anda memberitahu majikan dalam tempoh 60 hari sebelum tarikh jangka bersalin, bukan 90 hari. Notis lisan pun sah. Kalau terlupa, majikan hanya boleh menangguhkan bayaran elaun sehingga notis diberi.^[2]

• Syarat elaun. Anda perlu bekerja sekurang-kurangnya 90 hari dalam tempoh sembilan bulan sebelum bersalin dan masih bekerja pada bila-bila masa dalam empat bulan terakhir. Yang 90 itu ialah hari bekerja, bukan hari notis.^[2]

• Berapa elaunnya. Kadar gaji harian biasa anda, atau kadar yang ditetapkan menteri jika lebih tinggi. Pekerja bergaji bulanan yang terus menerima gaji penuh dianggap sudah menerima elaun.^[2]

• Anak kelima. Kalau anda sudah mempunyai lima orang anak hidup atau lebih, elaun tidak dibayar. Cutinya tetap ada.^[2]

• Balik kerja awal. Hanya atas permohonan anda sendiri, dengan persetujuan majikan dan pengesahan doktor berdaftar bahawa anda sihat bekerja. Majikan tidak boleh menyuruh anda balik.^[1][2]

Cuti bersalin bukan budi baik majikan. Ia hak yang tertulis dalam akta, dengan nombor seksyen.

Satu bahagian lagi yang tidak kurang penting ialah perlindungan daripada dibuang kerja. Sejak pindaan itu, majikan tidak boleh menamatkan perkhidmatan pekerja yang mengandung atau sakit akibat kehamilan, kecuali atas tiga sebab: pelanggaran syarat kontrak yang disengajakan, salah laku, atau penutupan perniagaan. Bebanan membuktikan bahawa pemberhentian itu bukan kerana kehamilan berada pada majikan.^[2] Menamatkan perkhidmatan semasa anda berhak cuti bersalin juga satu kesalahan. Klausa kontrak yang menyuruh anda melepaskan hak-hak ini tidak sah.^[2]

Hari berturut-turut, bukan hari bekerja

98 hari itu dikira berturut-turut, jadi hujung minggu dan cuti umum di dalamnya turut terpakai dan tidak menambah panjang cuti. Begitu juga tujuh hari cuti paterniti di bawah.

Cuti paterniti: tujuh hari berbayar

Pekerja lelaki yang berkahwin berhak mendapat tujuh hari berturut-turut cuti paterniti berbayar bagi setiap kelahiran, dihadkan kepada lima kelahiran tanpa mengira bilangan isteri. Syaratnya: telah bekerja dengan majikan yang sama sekurang-kurangnya 12 bulan, dan memberitahu majikan sekurang-kurangnya 30 hari sebelum tarikh jangka bersalin atau secepat mungkin selepas kelahiran.^[2] Cuti bermula pada tarikh isteri bersalin, dan hari rehat serta cuti umum di dalamnya dikira. Kembar dikira satu kelahiran.^[1]

Waktu bekerja, lebih masa dan cuti

Had waktu bekerja dalam kontrak ialah 45 jam seminggu, turun daripada 48. Sehari tidak boleh melebihi lapan jam, kecuali dibenarkan sembilan jam jika ada hari yang lebih pendek pada minggu yang sama, dan tidak boleh bekerja lima jam berturut-turut tanpa rehat sekurang-kurangnya 30 minit. Dalam apa keadaan pun, majikan tidak boleh menyuruh anda bekerja lebih 12 jam sehari.^[2] JTKSM menyatakan majikan tidak boleh mengurangkan gaji semata-mata kerana waktu bekerja turun kepada 45 jam.^[1]

Bagi yang bergaji RM4,000 dan ke bawah (atau pekerja buruh manual), kadar minimum bayaran tambahan ialah:

Cuti umum berbayar ialah 11 hari setahun, dan lima daripadanya tetap: Hari Kebangsaan, hari keputeraan Yang di-Pertuan Agong, hari keputeraan Sultan negeri tempat anda bekerja (untuk Selangor, Sultan Selangor), Hari Pekerja dan Hari Malaysia. Kalau cuti umum jatuh pada hari rehat, hari bekerja berikutnya menjadi cuti gantian.^[2] Cuti tahunan berbayar ialah 8, 12 atau 16 hari bergantung pada tempoh perkhidmatan (kurang dua tahun, dua hingga kurang lima tahun, lima tahun ke atas), dan cuti sakit 14, 18 atau 22 hari, dengan 60 hari jika perlu dimasukkan ke hospital.^[2]

Kerja fleksibel: hak untuk bertanya, bukan hak untuk dapat

Ini bahagian yang paling saya guna. Mana-mana pekerja boleh memohon kepada majikan untuk menukar waktu bekerja, hari bekerja atau tempat bekerja. Permohonan itu mesti bertulis, dan majikan mesti menjawab dalam 60 hari. Jika menolak, jawapan mesti bertulis dan menyatakan sebabnya.^[2]

Perkara yang perlu jujur: akta memberi hak untuk memohon dan hak untuk mendapat jawapan bertulis, bukan hak untuk diluluskan. Teks akta tidak menyenaraikan sebab penolakan yang sah atau tidak, dan dalam teks yang saya baca tiada laluan rayuan khusus untuk penolakan.^[2] JTKSM menasihatkan pekerja menyatakan alasan permohonan, dan ketiga-tiga bentuk perubahan boleh dipohon sekali gus.^[1]

Cara saya menulis permohonan

Tulis apa yang mahu ditukar, sebabnya, dan cadangan tempoh percubaan. Contoh: "Saya mohon bekerja dari rumah pada hari Selasa dan Khamis selama enam bulan, dengan kehadiran penuh pada hari lain dan laporan mingguan kepada penyelia." Majikan lebih mudah berkata ya kepada sesuatu yang boleh ditarik balik. Simpan salinan dan catat tarikh hantar, kerana 60 hari dikira dari tarikh permohonan diterima.

Kalau majikan tidak mematuhi

JTKSM menyiasat aduan perburuhan antara pekerja dan majikan. Anda boleh mengadu melalui surat, e-mel, Sistem Pengurusan Aduan Awam (SISPAA), aplikasi Working for Workers atau terus ke pejabat tenaga kerja yang berdekatan. Bawa butiran anda dan majikan, isu aduan, serta salinan surat pelantikan atau kontrak dan slip gaji terkini.^[4] Tuntutan wang seperti gaji tertunggak dibawa ke Mahkamah Buruh di bawah seksyen 69, dan Ketua Pengarah boleh memerintahkan bayaran tanpa had jumlah.^[5][2]

Untuk gangguan seksual di tempat kerja, majikan wajib menyiasat aduan dan memaparkan notis kesedaran. Jika tidak berpuas hati dengan keputusan majikan, pengadu boleh merujuk kepada Ketua Pengarah Tenaga Kerja.^[2] Ada juga jalan lain iaitu Tribunal Anti Gangguan Seksual (TAGS), yang ditubuhkan pada 8 Mac 2024. Sehingga 20 September 2026 ia telah menerima 142 aduan dan 97 daripadanya diselesaikan.^[6]

Sebelum Belanjawan 2027

Gaji minimum ialah RM1,700 sebulan bagi semua majikan sejak 1 Ogos 2025 (majikan yang mempunyai lima pekerja atau lebih sudah membayar RM1,700 sejak 1 Februari 2025, manakala yang kurang lima pekerja kekal RM1,500 sehingga 31 Julai 2025).^[7] Perdana Menteri dijangka mengumumkan kenaikannya semasa membentangkan Belanjawan 2027 pada 9 Oktober 2026.^[8] Menteri Sumber Manusia, Ramanan Ramakrishnan, menegaskan pada 29 September bahawa angka RM2,000, RM2,100 atau RM2,200 yang sedang dibualkan bukan keputusan kerajaan kerana Kabinet belum bersetuju.^[9] Jadi saya tidak akan menulis nombor baharu di sini. Kalau anda mahu tahu, tunggu 9 Oktober.

Dua lagi nombor yang kerap ditanya, untuk pekerja yang berumur bawah 60 tahun: caruman KWSP anda 11% daripada gaji, majikan 13% jika gaji RM5,000 ke bawah dan 12% jika melebihinya.^[10] Untuk SIP, anda dan majikan masing-masing menyumbang 0.2%, dengan siling gaji RM6,000.^[11]

Aina sudah menulis permohonan kerja fleksibelnya. Saya cuma minta satu perkara: simpan salinan.

Sumber

1. Soalan lazim: Akta Kerja 1955 (Pindaan) 2022 (Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM))
2. Akta Kerja 1955 (Akta 265), teks terkini seperti pada 1 Januari 2023 (JTKSM, salinan teks Jabatan Peguam Negara)
3. P.U.(B) 394/2022: penetapan 1 Januari 2023 sebagai tarikh Akta Kerja (Pindaan) 2022 berkuat kuasa (JTKSM, salinan warta)
4. Aduan perburuhan (JTKSM)
5. Kes buruh (JTKSM)
6. Kementerian Wanita: mangsa gangguan seksual perlu bersuara (bilangan aduan TAGS) (Bernama)
7. Perintah Gaji Minimum 2024, P.U.(A) 376 (Kementerian Sumber Manusia)
8. Kadar gaji minimum RM1,700 akan dinaikkan (26 September 2026) (Utusan Malaysia)
9. Jangan mendahului PM umum gaji minimum baharu: Ramanan (29 September 2026) (Utusan Malaysia)
10. Mandatory contribution: kadar caruman majikan dan pekerja (arkib 10 Ogos 2026) (KWSP, melalui Internet Archive)
11. Contributions: kadar caruman PERKESO dan SIP (PERKESO)